خلاصهٔ نکات کلیدی

• گال بر اثر مایت Sarcoptes scabiei ایجاد می‌شود و تماس نزدیک پوستی مهم‌ترین راه انتقال است.
• خارش شبانه و ضایعات تیپیک (نقب/بوروز) از علائم اصلی هستند؛ درمان هم‌زمان همهٔ اعضای خانواده ضروری است.
• درمان خط اول در بیشتر منابع: پرمتیرین ۵٪ موضعی؛ در موارد شدید/مقاوم یا همه‌گیر، ایورمکتین خوراکی ۲۰۰ میکروگرم/کیلوگرم (دو دوز با فاصله ۷–۱۴ روز) مدنظر است.
• در گال نروژی (پوسته‌دار) معمولاً ترکیب پرمتیرین موضعی + ایورمکتین خوراکی لازم است.
• خارش ممکن است تا چند هفته پس از ریشه‌کنی انگل ادامه یابد (درماتیت پساسکابیه) و نشانهٔ شکست درمان نیست.

گال چیست؟

گال یا اسکیبیس یک عفونت پوستی مسری ناشی از مایت Sarcoptes scabiei است که در لایهٔ شاخی پوست نقب می‌زند و خارش شدید—به‌خصوص شب‌ها—ایجاد می‌کند. این بیماری در هر سنی رخ می‌دهد و با درمان‌های استاندارد به‌خوبی کنترل می‌شود.

علائم و نواحی درگیر

• خارش شدید، به‌ویژه شب‌ها
• ضایعات پاپولی، وزیکولی یا ندولی و خطوط نقب (بوروز)
• نواحی شایع: بین انگشتان، مچ، چین‌های مچ و آرنج، دور ناف، کمربند، باسن و ناحیهٔ تناسلی؛ در خردسالان کف دست/پا و سر نیز ممکن است درگیر شود.

راه‌های انتقال و پیشگیری

انتقال عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست به پوستِ طولانی رخ می‌دهد. استفادهٔ مشترک از لباس/ملحفه آلوده نیز نقش دارد، به‌ویژه در خانواده‌ها یا محیط‌های شلوغ.

تشخیص

تشخیص بالینی بر اساس علامت‌شناسی و معاینه است. درماتوسکوپی می‌تواند ساختارهای تیپیک (مثل “دلتای جت”) را نشان دهد. در صورت نیاز، خراش پوستی و مشاهدهٔ مایت/تخم زیر میکروسکوپ یا معیارهای IACS کمک‌کننده‌اند.

درمان‌های دارویی به‌روز (۲۰۲۵)

۱) پرمتیرین ۵٪ موضعی – خط اول در اغلب گایدلاین‌ها

نحوهٔ مصرف: پوشش کامل بدن از گردن به پایین (در نوزادان/سالمندان برحسب نظر پزشک شامل سر نیز می‌شود)، شست‌وشو پس از ۸–۱۲ ساعت، و تکرار پس از ۷–۱۴ روز.

• مزیت‌ها: اثربخشی بالا، تحمل خوب.
• احتیاطات: حساسیت به اجزا؛ در نوزادان زیر ۲ ماه طبق نظر پزشک.

نکته از قول دکتر شاهوردی: «لاک ناخن، زیورآلات و کرم‌های ضخیم قبل از مصرف برداشته شوند تا دارو به‌خوبی نفوذ کند.»

۲) ایورمکتین خوراکی – در موارد شدید/مقاوم یا همه‌گیر

دوز رایج: ۲۰۰ میکروگرم/کیلوگرم در دو نوبت با فاصلهٔ ۷–۱۴ روز. در برخی منابع توصیه می‌شود با وعدهٔ غذایی برای بهبود فراهمی زیستی مصرف شود. در کودکان <15 کیلوگرم و بارداری طبق منابع بزرگ ایمنی به‌طور کامل تثبیت نشده و باید با نظر پزشک تصمیم‌گیری شود.

هشدار: تداخلات دارویی، بیماری‌های همراه و وضعیت بارداری/شیردهی حتماً باید بررسی شود.

مراقبت‌های خانگی و کنترل خارش

• لباس‌ها/ملحفه‌ها با آب ۶۰°C شسته و با حرارت بالا خشک شوند؛ اقلام غیرقابل‌شست‌وشو ۳ روز در کیسهٔ دربسته بمانند.
• خارش پس از درمان ممکن است تا ۲–۴ هفته طول بکشد (درماتیت پساسکابیه)؛ از مرطوب‌کننده‌ها و آنتی‌هیستامین‌ها طبق نظر پزشک استفاده کنید.
• در صورت عفونت ثانویه (ترشح/دلمهٔ زرد)، نیاز به آنتی‌بیوتیک موضعی/خوراکی طبق نظر پزشک وجود دارد.

گال نروژی (Crusted Scabies)

در گال نروژی به دلیل بار انگل بالا و پوسته‌های ضخیم، معمولاً ترکیب ایورمکتین خوراکی + پرمتیرین ۵٪ با دفعات تکرار بیشتر نیاز است و ایزولاسیون/بهداشت محیطی اهمیت دوچندان دارد.

پرسش‌های متداول

کلینیک تخصصی دکتر محمدحسن شاهوردی

© تمامی حقوق این صفحه متعلق به دکتر محمدحسن شاهوردی است. نقل‌قول با ذکر منبع بلامانع است.