گال (Scabies) — درمان قطعی، مراقبتها، جلوگیری از عود و پیشگیری از سرایت (راهنمای ۲۰۲۵)
گال یک بیماری پوستی بسیار خارشدار است که از طریق تماس نزدیک پوست با پوست منتقل میشود. درمان اصلی: پرمترین ۵٪ یا آیورمکتین خوراکی. همه اعضای خانواده باید همزمان درمان شوند. رختخواب و لباسها باید شسته شوند. خارش ممکن است تا ۲–۴ هفته بعد از درمان هم باقی بماند. عود معمولاً به دلیل درمان ناقص یا عدم درمان همزمان اعضای خانواده است.
فهرست مطالب
- گال چیست؟
- علائم گال
- راههای سرایت گال
- تشخیص گال
- درمان قطعی گال در سال ۲۰۲۵
- مراقبتهای مهم پس از درمان
- جلوگیری از عود گال
- جلوگیری از سرایت گال به دیگران
- باورهای اشتباه درباره گال
- سوالات پرتکرار بیماران
گال چیست؟ (Scabies)
گال یک عفونت پوستی خارشدار است که توسط مایت انسان (Sarcoptes scabiei var hominis) ایجاد میشود. این انگل در لایه سطحی پوست تونل زده و تخمگذاری میکند. خارش معمولاً شبها شدیدتر است و میتواند در مدت کوتاه، چندین نفر از اعضای خانواده را درگیر کند.
گال بههیچعنوان نشانه «عدم بهداشت» نیست؛ حتی افراد بسیار تمیز و با سطح بهداشت بالا هم ممکن است مبتلا شوند.
علائم گال
شایعترین علائم گال شامل موارد زیر است:
- خارش شدید، خصوصاً در شب
- پاپولها، دانههای قرمز و خراشیدگیهای متعدد روی پوست
- خطوط باریک و نقرهای رنگ روی پوست (تونلهای مایت)
- درگیری شایع: بین انگشتان، مچ دست، زیر بغل، ناحیه سینه، دور ناف، باسن و دستگاه تناسلی
گال چگونه منتقل میشود؟
مهمترین راه انتقال گال، تماس نزدیک و طولانی پوست با پوست است؛ مثل خوابیدن در یک تخت، در آغوش گرفتنهای طولانی یا زندگی در محیطهای شلوغ (خوابگاه، آسایشگاه، خانه سالمندان و…).
انتقال از طریق لباس، ملحفه یا حوله زمانی رخ میدهد که این وسایل در چند روز اخیر توسط فرد مبتلا استفاده شده باشند.
گالِ انسان از حیوانات خانگی (سگ، گربه و…) منتقل نمیشود؛ هر مایت میزبان مخصوص خودش را دارد.
تشخیص گال
تشخیص بر اساس شرححال دقیق، معاینه کامل پوست و در صورت نیاز بررسی با درموسکوپ انجام میشود. در بعضی موارد، نمونهبرداری سطحی پوست (skin scraping) و مشاهده زیر میکروسکوپ برای یافتن مایت یا تخم آن انجام میشود.
درمان قطعی گال بر اساس گایدلاینهای ۲۰۲۵
۱) پرمترین ۵٪ — درمان استاندارد خط اول
پرمترین ۵٪ به صورت کرم موضعی، درمان انتخابی گال در بیشتر افراد است:
- کرم روی پوست خشک (نه بلافاصله بعد از حمام) از گردن تا نوک پا مالیده شود.
- در کودکان و نوزادان، طبق نظر پزشک، صورت و پوست سر نیز ممکن است نیاز به درمان داشته باشد.
- کرم ۸–۱۲ ساعت روی پوست بماند؛ سپس شسته شود.
- دوز دوم معمولاً در روز ۷ تکرار میشود تا مایتهای تازه خارجشده از تخم نیز از بین بروند.
۲) آیورمکتین خوراکی
آیورمکتین خوراکی برای موارد زیر بسیار مفید است:
- گال گسترده یا نروژی (crusted scabies)
- عدم تحمل یا عدم پاسخ کافی به پرمترین
- بیماران با وزن بالا یا شرایط خاص که استفاده موضعی کافی نیست
دوز معمول: ۲۰۰ میکروگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در یک نوبت، تکرار در روز ۱۴ (طبق نظر پزشک).
۳) درمانهای جایگزین در شرایط خاص
در نوزادان کوچک، زنان باردار یا در شرایط خاص، از کرم گوگرد ۵–۱۰٪ یا درمانهای جایگزین طبق نظر متخصص پوست استفاده میشود.
درمان باید برای تمام اعضای خانواده و افرادی که تماس نزدیک داشتهاند همزمان انجام شود؛ حتی اگر علائم خفیف یا فقط خارش داشته باشند. در غیر این صورت، گال بهطور مکرر عود خواهد کرد.
مراقبتهای مهم پس از درمان گال
حتی پس از درمان موفق، ممکن است خارش تا ۲–۴ هفته ادامه داشته باشد. این خارش اغلب به دلیل التهاب باقیمانده در پوست است، نه ادامه فعال بیماری.
- استفاده از آنتیهیستامین خوراکی طبق تجویز پزشک برای کاهش خارش
- استفاده از کرمهای ملایم ضدخارش (مثل کالامین لوشن) روی ضایعات
- در صورت نیاز، کرم استروئیدی ضعیف (هیدروکورتیزون ۱٪) برای چند روز طبق نظر پزشک
- عدم خاراندن شدید پوست برای جلوگیری از زخم و عفونت ثانویه
- استفاده از صابونها و شویندههای ملایم، حمام با آب ولرم (نه داغ)
چطور از عود گال جلوگیری کنیم؟
مهمترین علت عود گال در دنیا: درمان ناقص + درمان نشدن همزمان همه افراد خانواده یا همخانه.
- پایبندی کامل به پروتکل درمان (استفاده صحیح از دارو و تکرار دوز دوم طبق نظر پزشک)
- درمان همزمان تمام افرادی که در یک خانه زندگی میکنند یا تماس نزدیک داشتهاند
- شستوشوی لباسها، ملحفه و حولهها در روز شروع درمان
- جوشاندن یا شستوشو در دمای ۵۵ درجه و بالاتر برای ۱۰–۱۵ دقیقه در صورت امکان
- قرار دادن وسایل غیرقابل شستوشو در کیسه پلاستیکی دربسته به مدت حداقل ۳ روز
چگونه از سرایت گال به دیگران جلوگیری کنیم؟
کارهایی که باید انجام دهید:
- اجتناب از تماس طولانی پوست با پوست تا ۴۸ ساعت بعد از شروع درمان
- عدم خوابیدن در یک تخت با دیگران تا پایان دوره درمان
- استفاده از حوله و وسایل شخصی مجزا
- شستوشوی لباسها و ملحفههای استفادهشده در چند روز گذشته
- اطلاعرسانی صادقانه به افراد نزدیک (خانواده، همخانهها) برای درمان همزمان
باورهای اشتباه درباره گال
✔ واقعیت: گال در هر قشر جامعه، حتی در افراد بسیار تمیز و مرفه دیده میشود.
❌ یک بار استفاده از کرم کافی است.
✔ واقعیت: در اغلب موارد، تکرار درمان در روز ۷ برای نابودی مایتهای تازه خارجشده ضروری است.
❌ تماس کوتاه دست دادن ساده هم همیشه باعث انتقال گال میشود.
✔ واقعیت: انتقال نیاز به تماس نسبتاً طولانی و نزدیک دارد؛ تماس خیلی کوتاه معمولاً کافی نیست.
❌ درمانهای گیاهی و خانگی بهتنهایی کافی هستند.
✔ واقعیت: هیچ درمان گیاهی مورد تأیید علمی برای نابودی کامل مایت گال وجود ندارد.
سوالات پرتکرار بیماران درباره گال
۱) خارش بعد از درمان گال طبیعی است؟
بله. خارش میتواند تا ۲–۴ هفته بعد از درمان هم ادامه داشته باشد، حتی اگر مایتها کامل از بین رفته باشند. این خارش بیشتر ناشی از التهاب باقیمانده در پوست و حساسیت است.
۲) از کجا بفهمم درمان موفق بوده است؟
کاهش تدریجی ضایعات جدید و کمتر شدن خارش در طول چند هفته، نشانه موفقیت درمان است. اگر ضایعات جدید بعد از ۲–۳ هفته همچنان ظاهر شوند، احتمال عود یا درمان ناقص وجود دارد و باید توسط متخصص پوست بررسی شود.
۳) آیا گال به خون یا سایر اعضای بدن سرایت میکند؟
خیر. گال فقط یک بیماری پوستی است و به خون، مغز یا سایر اعضای داخلی بدن منتقل نمیشود. عارضه اصلی آن خارش، بیخوابی و در موارد شدید، عفونتهای ثانویه پوستی است.
۴) آیا حیوانات خانگی باید درمان شوند؟
گال انسان و گال حیوانات از نظر نوع مایت متفاوت است. به طور معمول، حیوان خانگی عامل اصلی گال انسان نیست؛ اما اگر حیوان هم دچار علائم پوستی است، باید توسط دامپزشک بررسی شود.
۵) آیا استرس باعث گال میشود؟
استرس خودِ گال ایجاد نمیکند، اما میتواند خارش را تشدید کند و تحمل بیمار را کاهش دهد. درمان همزمان خارش، اختلال خواب و اضطراب در بسیاری از بیماران کمککننده است.
مشاوره تخصصی گال با دکتر محمدحسن شاهوردی
اگر شما یا اعضای خانوادهتان دچار خارش شدید شبانه، ضایعات مشکوک یا عود مکرر گال شدهاید، در کلینیک پوست، مو و زیبایی دکتر محمدحسن شاهوردی میتوانیم به صورت دقیق معاینه، تشخیص قطعی و برنامه درمانی کامل شامل درمان، مراقبتها و پیشگیری از عود را برای شما تنظیم کنیم.
آدرس کلینیک:
تهران، کامرانیه شمالی، نبش شیبانی، ساختمان شوان، واحد ۴۰۲
📞 ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ – ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹
