مراقبت پوست در تابستان؛ راهنمای ساده برای همه سنین
نویسنده: دکتر محمدحسن شاهوردی، متخصص پوست، مو، زیبایی و لیزر
تابستان برای پوست هم فصل لذت است، هم فصل خطر. آفتاب، گرما، تعریق، شنا، کولر، کمآبی بدن و استفاده نادرست از ضدآفتاب میتوانند باعث لک، آفتابسوختگی، جوش، خشکی، خارش، عرقسوز و حتی تشدید بیماریهای پوستی شوند. خبر خوب این است که با چند عادت ساده، بیشتر این مشکلات قابل پیشگیریاند.
خلاصه خیلی سریع
- ضدآفتاب باید SPF 30 یا بالاتر، broad-spectrum و ترجیحاً مقاوم به آب باشد.
- ضدآفتاب را فقط صبح نزنید؛ اگر بیرون هستید، هر ۲ ساعت تمدید کنید.
- بین حدود ساعت ۱۰ صبح تا ۴ عصر، تماس مستقیم با آفتاب را کمتر کنید.
- کلاه لبهدار، عینک آفتابی، لباس نخی یا UPF و سایه، از ضدآفتاب مهمتر یا حداقل هماهمیت هستند.
- برای لک و ملاسما، ضدآفتاب رنگی حاوی iron oxides انتخاب بهتری است.
- نوزاد زیر ۶ ماه نباید در آفتاب مستقیم باشد؛ سایه و لباس محافظ اصل اول است.
- در سالمندان، کودکان، بیماران قلبی، دیابتی و افراد مصرفکننده داروهای حساسکننده به نور، مراقبت تابستانی باید جدیتر باشد.
چرا پوست در تابستان آسیبپذیرتر است؟
در تابستان شدت نور خورشید، دمای هوا و میزان تعریق بیشتر میشود. اشعه فرابنفش یا UV میتواند باعث آفتابسوختگی، پیری زودرس، لک، تشدید ملاسما و افزایش خطر سرطان پوست شود. از طرف دیگر، عرق و چربی بیشتر میتواند منافذ پوست را ببندد و جوش، التهاب و عرقسوز ایجاد کند.
یک نکته مهم این است که گرما با اشعه UV فرق دارد. ممکن است هوا خنک باشد ولی UV بالا باشد، یا هوا ابری باشد اما اشعه فرابنفش هنوز به پوست برسد. بنابراین فقط به حس گرما اعتماد نکنید. بهتر است شاخص UV را در برنامه آبوهوا نگاه کنید. اگر UV Index عدد ۳ یا بالاتر باشد، محافظت از پوست لازم است.
ضدآفتاب درست یعنی چه؟
ضدآفتاب مناسب تابستان باید سه ویژگی اصلی داشته باشد: SPF 30 یا بالاتر، محافظت در برابر UVA و UVB یا همان broad-spectrum، و اگر تعریق یا شنا دارید، water-resistant باشد. SPF پایین، ضدآفتاب تاریخگذشته، یا ضدآفتابی که مقدار کمی از آن زده شود، محافظت واقعی ایجاد نمیکند.
چقدر ضدآفتاب بزنیم؟
برای صورت و گردن، قانون ساده «دو بند انگشت» برای بسیاری از افراد کاربردی است. یعنی دو خط ضدآفتاب روی دو انگشت برای پوشاندن صورت و گردن. برای بدن، مقدار ضدآفتاب باید سخاوتمندانه باشد؛ اگر فقط یک لایه خیلی نازک بزنید، SPF واقعی روی پوست شما بسیار کمتر از عدد نوشتهشده روی محصول خواهد بود.
چه زمانی ضدآفتاب را تمدید کنیم؟
اگر بیشتر روز داخل خانه هستید و کنار پنجره آفتابگیر نمینشینید، یک بار صبح ممکن است کافی باشد. اما اگر بیرون میروید، رانندگی طولانی دارید، عرق میکنید، ورزش میکنید یا شنا میکنید، ضدآفتاب را هر ۲ ساعت تمدید کنید. بعد از شنا، تعریق شدید یا خشک کردن پوست با حوله، تمدید زودتر لازم است.
ضدآفتاب رنگی برای چه کسانی بهتر است؟
افرادی که لک صورت، ملاسما، تیرگی بعد از جوش یا پوست مستعد لک دارند، بهتر است از ضدآفتاب رنگی حاوی iron oxides استفاده کنند. این ترکیبات علاوه بر UV، بخشی از نور مرئی را هم کاهش میدهند؛ نوری که میتواند در تشدید لک و ملاسما نقش داشته باشد.
ضدآفتاب مینرال یا شیمیایی؟
هر دو نوع اگر استاندارد باشند، میتوانند مؤثر باشند. ضدآفتابهای مینرال مانند zinc oxide و titanium dioxide معمولاً برای پوست حساس، کودکان، روزاسه و بعد از بعضی اقدامات پوستی انتخاب ملایمتری هستند. ضدآفتابهای شیمیایی معمولاً سبکترند و روی پوست کمتر سفیدی میدهند. بهترین ضدآفتاب، ضدآفتابی است که فرد واقعاً هر روز استفاده کند.
روتین ساده مراقبت پوست در تابستان
صبح
- صورت را با شوینده ملایم بشویید.
- اگر پوست خشک دارید، مرطوبکننده سبک بزنید.
- اگر پوست چرب دارید، از مرطوبکننده ژلی یا فاقد چربی استفاده کنید.
- ضدآفتاب SPF 30 یا بالاتر بزنید.
- برای بیرون رفتن، کلاه، عینک و لباس مناسب را فراموش نکنید.
وسط روز
- اگر بیرون هستید، ضدآفتاب را تمدید کنید.
- پوست را با دستمال خشن نسابید؛ فقط عرق را آرام خشک کنید.
- آب کافی بنوشید، مخصوصاً اگر تعریق زیاد دارید.
- در صورت امکان، کارهای بیرون را به صبح زود یا عصر منتقل کنید.
شب
- ضدآفتاب، عرق و آلودگی را با شوینده ملایم پاک کنید.
- از مرطوبکننده سبک استفاده کنید.
- اگر از رتینول، اسیدها یا داروهای ضدلک استفاده میکنید، طبق نظر پزشک مصرف کنید؛ در تابستان پوست ممکن است حساستر شود.
مراقبت پوست در تابستان بر اساس سن
| گروه سنی | مراقبت اصلی | نکته مهم |
|---|---|---|
| نوزاد زیر ۶ ماه | سایه، لباس پوشیده، کلاه، دوری از آفتاب مستقیم | ضدآفتاب اصل اول نیست؛ فقط در شرایط خاص و روی نواحی کوچک، با نظر پزشک یا طبق توصیه معتبر استفاده شود. |
| کودکان بالای ۶ ماه | ضدآفتاب SPF 30+، لباس محافظ، کلاه، آب کافی | ضدآفتاب لوسیون یا استیک معمولاً بهتر از اسپری است، چون کنترل مقدار مصرف راحتتر است. |
| نوجوانان | ضدآفتاب سبک و غیرکومدوژنیک، شستوشوی ملایم بعد از تعریق | جوشها را با شستوشوی زیاد یا اسکراب خشن بدتر نکنید. |
| بزرگسالان | ضدآفتاب روزانه، مراقبت از لک، آبرسانی، پرهیز از آفتاب شدید | برای لک، ملاسما و پوست تیرهتر، ضدآفتاب رنگی انتخاب مهمتری است. |
| سالمندان | محافظت جدی از آفتاب، بررسی لکها و خالها، پیشگیری از خشکی و کمآبی | پوست سالمندان نازکتر و آسیبپذیرتر است و گرما میتواند برای بدن هم خطرناکتر باشد. |
مراقبت تابستانی بر اساس نوع پوست
پوست چرب و مستعد جوش
در تابستان چربی و تعریق بیشتر میشود و جوشها ممکن است شدت بگیرند. از شوینده ملایم، ضدآفتاب oil-free یا non-comedogenic و مرطوبکننده سبک استفاده کنید. شستن بیش از حد صورت، اسکراب خشن و استفاده مکرر از تونرهای الکلی میتواند سد دفاعی پوست را خراب کند و التهاب را بیشتر کند.
پوست خشک
کولر، آفتاب، شنا و شستوشوی زیاد میتوانند پوست خشک را خشکتر کنند. بعد از حمام یا شستوشو، مرطوبکننده سبک و بدون عطر بزنید. اگر پوست پوستهپوسته، ترکخورده یا خارشدار شد، روتین را ساده کنید و از محصولات محرک فاصله بگیرید.
پوست حساس و روزاسه
گرما، آفتاب، نوشیدنی داغ، ورزش سنگین در محیط گرم و غذای تند میتواند قرمزی و گرگرفتگی روزاسه را بیشتر کند. ضدآفتاب مینرال، کمپرس خنک، پرهیز از گرمای مستقیم و انتخاب محصولات بدون عطر برای این افراد مناسبتر است.
پوست لکدار و مستعد ملاسما
در پوست مستعد لک، فقط SPF کافی نیست. نور مرئی و گرما هم میتوانند لک را بدتر کنند. استفاده از ضدآفتاب رنگی حاوی iron oxides، کلاه لبهدار، پرهیز از آفتاب مستقیم و ادامه منظم درمان ضدلک طبق نظر متخصص پوست، اهمیت زیادی دارد.
مشکلات شایع پوستی در تابستان و راهحل ساده
۱. آفتابسوختگی
آفتابسوختگی یعنی پوست بیش از حد UV دریافت کرده است. اگر پوست قرمز، داغ، دردناک یا حساس شد، از آفتاب دوری کنید، کمپرس خنک بگذارید، مایعات کافی مصرف کنید و از مرطوبکننده ساده استفاده کنید. تاول، تب، لرز، گیجی، درد شدید یا سوختگی وسیع نیاز به بررسی پزشکی دارد.
۲. عرقسوز یا heat rash
عرقسوز معمولاً به صورت دانههای ریز، خارشدار یا سوزان در نواحی عرقگیر مثل گردن، زیر سینه، کشاله ران، زیر بغل یا پشت ایجاد میشود. لباس نخی و گشاد، دوش خنک، خشک نگه داشتن چینهای پوستی و ماندن در محیط خنک کمککننده است.
۳. جوش تابستانی
عرق، ضدآفتاب سنگین، ماسک، آلودگی و شستوشوی ناکافی میتواند جوش را بیشتر کند. ضدآفتاب سبک و غیرکومدوژنیک انتخاب کنید، بعد از تعریق صورت را آرام بشویید و از دستکاری جوشها خودداری کنید.
۴. قارچ و التهاب چینهای پوستی
در گرما و تعریق، نواحی چیندار مثل کشاله ران، زیر سینه، زیر شکم و زیر بغل بیشتر دچار التهاب، سوزش و گاهی عفونت قارچی میشوند. خشک نگه داشتن ناحیه، لباس نخی، کاهش اصطکاک و درمان مناسب طبق تشخیص پزشک مهم است.
۵. خشکی لب و تیرگی لب
لب هم به آفتاب حساس است. از بالم لب دارای SPF استفاده کنید و آن را تمدید کنید. کندن پوست لب، لیسیدن لب و استفاده از محصولات عطری میتواند خشکی و التهاب را بدتر کند.
۶. بدتر شدن لکها
لکهای صورت در تابستان بهراحتی تیرهتر میشوند. حتی چند روز بیاحتیاطی ممکن است نتیجه چند ماه درمان لک را عقب بیندازد. برای لک، ضدآفتاب رنگی، کلاه، سایه و تمدید دقیق ضدآفتاب ضروری است.
مراقبت پوست هنگام شنا، سفر و ورزش در تابستان
قبل از شنا
از ضدآفتاب مقاوم به آب استفاده کنید و اجازه دهید قبل از ورود به آب روی پوست بنشیند. برای کودکان، علاوه بر ضدآفتاب، لباس شنای پوشیده یا UPF، کلاه و سایه بسیار مهم است.
بعد از شنا
کلر استخر و نمک دریا میتواند پوست را خشک و تحریک کند. بعد از شنا، پوست را با آب تمیز بشویید و مرطوبکننده سبک بزنید. اگر پوست شما اگزمایی یا حساس است، این مرحله را جدیتر انجام دهید.
هنگام ورزش
لباس سبک و قابل تنفس بپوشید، ضدآفتاب مقاوم به تعریق بزنید و در صورت امکان ورزش را به صبح زود یا عصر منتقل کنید. اگر پوست شما مستعد جوش است، بعد از ورزش لباس عرقکرده را عوض کنید و پوست را با شوینده ملایم بشویید.
اشتباهات رایج مراقبت پوست در تابستان
- زدن مقدار خیلی کم ضدآفتاب
- تمدید نکردن ضدآفتاب در بیرون از خانه
- استفاده از ضدآفتاب تاریخگذشته
- فراموش کردن گوشها، گردن، پشت دستها، لب و فرق سر
- اعتماد کامل به SPF داخل کرمپودر یا پنکیک
- ماندن طولانی زیر آفتاب چون ضدآفتاب زدهایم
- اسکراب شدید پوست بعد از آفتابسوختگی
- استفاده از لیمو، خمیر دندان، الکل یا مواد خانگی تحریککننده روی پوست آفتابسوخته
- نادیده گرفتن لک یا خال جدید
چکلیست ساده روزهای گرم
| قبل از خروج | در طول روز | بعد از برگشت |
|---|---|---|
| ضدآفتاب SPF 30+، کلاه، عینک، لباس مناسب، بطری آب | سایه، تمدید ضدآفتاب، آب کافی، پرهیز از آفتاب شدید | شستوشوی ملایم، مرطوبکننده، بررسی قرمزی یا سوختگی |
چه زمانی باید به متخصص پوست مراجعه کرد؟
اگر آفتابسوختگی شدید، تاول، تب، لرز، درد زیاد، لکهای رو به افزایش، خال جدید یا تغییر شکل خال، جوشهای مقاوم، عفونت چینهای پوستی، خارش شدید یا تشدید بیماریهایی مثل روزاسه، اگزما و ملاسما دارید، بهتر است توسط متخصص پوست بررسی شوید.
مشاوره تخصصی پوست با دکتر شاهوردی
اگر نمیدانید چه ضدآفتابی برای پوست شما مناسب است، لکهای شما در تابستان تیرهتر شده، یا با جوش، قرمزی، آفتابسوختگی یا حساسیت پوستی درگیر هستید، ارزیابی تخصصی پوست میتواند از درمانهای اشتباه و طولانی جلوگیری کند.
وبسایت: drshahverdi.com
اینستاگرام: drshahverdii
تلفن: ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ – ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹
ایمیل: info@drshahverdi.com
آدرس: تهران، نیاوران/منطقه یاسر، خیابان شهید بهنود، روبروی بنبست دیبا، شماره ۲۵۲، واحد ۲۰۱، ساختمان آوا نیاوران
سؤالات پرتکرار درباره مراقبت پوست در تابستان
آیا در خانه هم باید ضدآفتاب بزنیم؟
اگر کنار پنجره آفتابگیر مینشینید، رانندگی طولانی دارید یا پوست لکدار و حساس دارید، بله بهتر است ضدآفتاب بزنید. اگر تمام روز در فضای بسته و دور از نور مستقیم هستید، نیاز شما کمتر است.
آیا هوای ابری هم ضدآفتاب لازم دارد؟
بله. ابرها تمام اشعه UV را حذف نمیکنند. اگر قرار است بیرون باشید، حتی در هوای ابری هم محافظت پوستی لازم است.
برای پوست چرب چه ضدآفتابی بهتر است؟
ضدآفتاب سبک، فاقد چربی، non-comedogenic، ژلی یا فلوئید معمولاً مناسبتر است. اگر پوست همزمان لکدار است، نوع رنگی هم میتواند کمککننده باشد.
آیا ضدآفتاب باعث کمبود ویتامین D میشود؟
استفاده منطقی از ضدآفتاب معمولاً دلیل اصلی کمبود ویتامین D نیست. اگر فردی کمبود ویتامین D دارد، بهتر است با آزمایش و مکمل مناسب تحت نظر پزشک مدیریت شود، نه با آفتابگرفتن بیمحافظت.
برای کودکان چه ضدآفتابی بهتر است؟
برای کودکان بالای ۶ ماه، ضدآفتاب SPF 30 یا بالاتر و broad-spectrum مناسب است. انواع مینرال و بدون عطر معمولاً تحملپذیری بهتری دارند. برای نوزاد زیر ۶ ماه، سایه و پوشش فیزیکی مهمترین اقدام است.
بعد از آفتابسوختگی چه کار نکنیم؟
پوست را نسابید، تاولها را نترکانید، از الکل، لیمو، خمیر دندان و مواد تحریککننده استفاده نکنید و دوباره در معرض آفتاب قرار نگیرید.
جمعبندی
مراقبت پوست در تابستان قرار نیست پیچیده باشد. اگر ضدآفتاب مناسب بزنید، آن را درست تمدید کنید، از کلاه و سایه استفاده کنید، پوست را بعد از تعریق و شنا آرام تمیز کنید و علائم هشدار را جدی بگیرید، میتوانید از بیشتر آسیبهای پوستی فصل گرما جلوگیری کنید.
