پرش به محتوای اصلی
متخصص پوست، مو و زیبایی
۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ @drshahverdii
خانه/مقالات/بیماری‌های پوستی
بیماری‌های پوستی

کراتوز آکتینیک؛ لکه زبر آفتابی و پیشگیری از سرطان پوست

کراتوز آکتینیک نشانه آسیب مزمن آفتابی و تغییر پیش‌سرطانی کراتینوسیت‌هاست. ضخیم‌شدن، درد، رشد یا خونریزی نیاز به بررسی از نظر SCC دارند.

لکه زبری که روی بینی، گوش، پوست سر کم‌مو یا پشت دست باقی می‌ماند، همیشه خشکی ساده پوست نیست. کراتوز آکتینیک یا AK یکی از احتمال‌هاست. اگر همان لکه ضخیم‌تر، دردناک، زخمی یا خونریزی‌دهنده شده است، یا بعد از درمان برمی‌گردد، بررسی از نظر کارسینوم سلول سنگفرشی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۱بررسی پوست پشت و شانه
استفاده از آینه دستی و آینه دیواری برای دیدن پوست پشت و شانه

برای دیدن پوست پشت و شانه از دو آینه کمک بگیرید.

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

کراتوز آکتینیک چیست؟

کراتوز آکتینیک، که کراتوز خورشیدی هم نامیده می‌شود، بر اثر آسیب تجمعی فرابنفش به سلول‌های پوست ایجاد می‌شود. آن را یک ضایعه پیش‌سرطانی در طیف تغییرات کراتینوسیتی می‌دانیم. همه AKها به سرطان تبدیل نمی‌شوند؛ بعضی کم‌رنگ یا ناپدید می‌شوند و بعضی باقی می‌مانند. بااین‌حال، از ظاهر یک لکه نمی‌توان با اطمینان سرنوشت آینده آن را پیش‌بینی کرد.

این تشخیص با «کراتوز سبورئیک» یکسان نیست. شباهت نام‌ها نباید باعث شود ضایعه آفتابی پیش‌سرطانی را همان زائده معمول خوش‌خیم تلقی کنیم. همچنین هر لک ناشی از آفتاب، AK نیست؛ معاینه برای تفکیک لک آفتابی، اگزما، بوون و ضایعات دیگر لازم است.

تعریف و نام‌های دیگر

کراتوز اکتینیک، اکتینیک کراتوزیس، کراتوزهای آکتینیک
کراتوز اکتینیک یا کراتوز خورشیدی آسیب پیش‌سرطانی سلول‌های پوست بر اثر مواجهه طولانی با UV است. معمولاً زبر یا پوسته‌دار است و باید از لکه آفتابی صاف و بیماری‌های دیگر جدا شود.
ضایعه پیش سرطانی پوست
ضایعه پیش‌سرطانی یعنی تغییراتی که می‌توانند پیش از برخی سرطان‌ها دیده شوند؛ این نام برابر سرطان مهاجم یا پیشرفت حتمی نیست. AK یکی از نمونه‌هاست و تغییر مشکوک باید بررسی شود.
کراتوز اکتینیک پشت دست، کراتوز آکتینیک روی پشت دست
صورت، گوش، پوست سر کم‌مو و پشت دست از نواحی آفتاب‌خورده‌اند. محل شایع، تشخیص را ثابت نمی‌کند؛ ضایعه پایدار در هر یک باید با ظاهر و روندش ارزیابی شود.
کراتوز اکتینیک هیپرتروفیک، کراتوز اکتینیک مقاوم
نوع ضخیم یا هیپرتروفیک ممکن است با SCC هم‌پوشانی داشته باشد. رشد، درد، خون‌ریزی یا پاسخ نامناسب می‌تواند نیاز به بیوپسی پیش از تکرار درمان ایجاد کند.
کراتوز اکتینیک متعدد، فیلد کنسریزیشن پوست
میدان سرطان‌زایی یعنی در ناحیه آفتاب‌دیده، تغییرات سلولی ممکن است بیرون ضایعات قابل مشاهده هم وجود داشته باشند. این اصطلاح به معنی سرطان قطعی تمام پوست آن ناحیه نیست.
کراتوز اکتینیک و SCC
AK ضایعه پیش‌سرطانی است و همه موارد به SCC تبدیل نمی‌شوند. خطر یک ضایعه از ظاهر تنها قابل پیش‌بینی دقیق نیست؛ وجود چند AK همچنین زمینه آسیب UV را نشان می‌دهد.
فلوروراسیل کراتوز اکتینیک، فلورواوراسیل موضعی در کراتوز آکتینیک
فلوروراسیل موضعی برای میدان آسیب‌دیده کاربرد دارد و می‌تواند قرمزی، پوسته و سوزش ایجاد کند. مقدار و مدت مصرف به محل و برنامه پزشک وابسته‌اند؛ روی ضایعه تشخیص‌نداده شروع نمی‌شود.
تیر بنی بولین کراتوز اکتینیک، تیر بنی‌بولین
تیربانیبولین یک درمان موضعی تأییدشده برای برخی AKها، از جمله نواحی مشخص صورت یا پوست سر، است. انتخاب ناحیه، محدودیت‌ها و التهاب احتمالی باید با دستور دارو و معاینه هماهنگ شوند.
کلسیپوتریول و فلوروراسیل کراتوز اکتینیک
ترکیب کلسیپوتریول و فلوروراسیل در پژوهش‌های بالینی بررسی شده و مصرف آن در این زمینه خارج از برچسب معمول دارو است. انتخاب آن و برنامه مصرف باید با متخصص پوست باشد؛ نسخه خانگی یکسان برای همه نیست.
چند کراتوز آکتینیک در یک ناحیه پوست
چند AK در یک ناحیه می‌توانند نشان‌دهنده زمینه آسیب تجمعی UV باشند. پزشک علاوه بر درمان ضایعه‌های مشخص، نیاز به میدان‌درمانی و بررسی ضایعه متفاوت یا ضخیم را ارزیابی می‌کند.
ایمیکویمود برای ضایعات کراتوز آکتینیک
ایمیکویمود یکی از درمان‌های موضعی توصیه‌شده برای AK منتخب است؛ واکنش التهابی موضعی ممکن است رخ دهد. شدت واکنش و زمان بازبینی باید در برنامه پزشک مشخص شوند.

فرق کراتوز اکتینیک و کراتوز سبورئیک چیست؟

کراتوز سبورئیک معمولاً رشد خوش‌خیم با ظاهر چسبیده به پوست است؛ AK با آسیب UV و خطر پیش‌سرطانی مرتبط است. اگر ظاهر نامطمئن باشد، نام‌گذاری با عکس یا سن کافی نیست.

فرق کراتوز اکتینیک با بیماری بوون چیست؟

بوون SCC درجا است؛ AK طیف آسیب پیش‌سرطانی دیگری دارد. تشخیص بافتی در ضایعه مشکوک می‌تواند این تفاوت و وجود تهاجم را روشن کند.

کراتوز آکتینیک چه ارتباطی با SCC دارد

AK ضایعه پیش‌سرطانی است و همه موارد به SCC تبدیل نمی‌شوند. خطر یک ضایعه از ظاهر تنها قابل پیش‌بینی دقیق نیست؛ وجود چند AK همچنین زمینه آسیب UV را نشان می‌دهد.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک، AAD: کراتوز اکتینیک، کارآزمایی کلسیپوتریول و فلوروراسیل، WHO / IARC: طبقه‌بندی تومورهای پوست

ظاهر و احساس ضایعه چگونه است؟

AK اغلب با لمس بهتر از نگاه شناسایی می‌شود: لکه‌ای با زبری شبیه کاغذ سنباده، پوسته ظریف یا سطح کمی برجسته. رنگ می‌تواند قرمز، صورتی، قهوه‌ای، خاکستری یا نزدیک رنگ پوست باشد. در برخی افراد، لکه رنگی و پوسته‌دار با لک سالمندی اشتباه می‌شود. در پوست سر کم‌مو ممکن است چندین کانون ریز یا پلاک ضخیم‌تر وجود داشته باشد.

سوزش، خارش یا حساسیت به لمس ممکن است دیده شود. برآمدگی سفت، رشد سریع، زخم، درد واضح و خونریزی، خصوصاً در ضایعه‌ای که قبلاً صاف‌تر بوده، باید بررسی شوند. یک شاخ پوستی نیز می‌تواند روی زمینه AK یا ضایعه دیگری تشکیل شود؛ شکل شاخی، تشخیص علت زیرین را مشخص نمی‌کند.

۲نمونه بالینی منتشرشده
کراتوز اکتینیک روی پوست سر کم‌مو

زبرشدگی و پوسته روی پوست آفتاب‌خورده

منبع عکس: Future FamDoc؛ مجوز: CC BY-SA 4.0؛ تصویر با تغییر اندازه نمایش داده شده است.

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

۳ثبت تغییرات پوست
عکس‌گرفتن از پوست با خط‌کش برای مقایسه اندازه در زمان‌های مختلف

مقایسه اندازه و تغییرات با نور و فاصله ثابت

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

ظاهر ضایعه و نشانه‌های قابل توجه

عکس کراتوز اکتینیک
AK ممکن است صورتی، قرمز یا هم‌رنگ پوست باشد و گاهی لمس آن از دیدنش روشن‌تر است. زبری ماندگار با مرطوب‌کننده لزوماً برطرف نمی‌شود؛ برای تشخیص معاینه لازم است.
کراتوز آکتینیک بدون رنگدانه
AK بدون رنگدانه می‌تواند صورتی، قرمز یا هم‌رنگ پوست باشد و بیشتر با لمس زبر احساس شود. نبود رنگ قهوه‌ای این تشخیص را رد نمی‌کند و ظاهر مشابه التهاب هم ممکن است.
درد و خونریزی در کراتوز آکتینیک
درد تازه، خون‌ریزی، زخم یا رشد سریع در ضایعه شناخته‌شده دلیل بازبینی است؛ ممکن است برای رد SCC نمونه لازم شود. این علائم به‌تنهایی سرطان را قطعی نمی‌کنند.

پوسته زبر ماندگار که با مرطوب‌کننده رفع نمی‌شود

AK ممکن است صورتی، قرمز یا هم‌رنگ پوست باشد و گاهی لمس آن از دیدنش روشن‌تر است. زبری ماندگار با مرطوب‌کننده لزوماً برطرف نمی‌شود؛ برای تشخیص معاینه لازم است.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک

میدان آفتاب‌دیده چه معنایی دارد؟

گاهی چند ضایعه در ناحیه‌ای دیده می‌شوند که سال‌ها آفتاب گرفته است. در این «میدان آسیب‌دیده»، تغییرات سلولی ممکن است فقط به لکه‌های قابل‌دیدن محدود نباشند. به همین دلیل، درمان یک‌به‌یک لکه‌ها و درمان کل میدان دو هدف متفاوت دارند. اگر پس از کرایوتراپی یک لکه، کانون دیگری در همان ناحیه ظاهر شود، لزوماً به‌معنای اجرای نادرست درمان قبلی نیست؛ پوست زمینه‌ای همچنان مستعد ضایعه جدید است.

۴فهم گزارش نمونه‌برداری
مرور گزارش نمونه‌برداری در گفت‌وگو با پزشک

گزارش کامل همراه بیمار باشد و اصطلاحات با پزشک مرور شود

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

۵محافظت روزانه از پوست
استفاده از ضدآفتاب همراه کلاه و پوشش مناسب در فضای باز

کلاه، پوشش و ضدآفتاب برای مراقبت عمومی پوست و ضایعات آفتاب‌مرتبط

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

علت‌ها و عوامل خطر

لک زبر ناشی از آفتاب، پلاک زبر آفتاب‌خورده و کراتوز اکتینیک، لکه زبر صورتی صورت و آسیب آفتابی
AK ممکن است صورتی، قرمز یا هم‌رنگ پوست باشد و گاهی لمس آن از دیدنش روشن‌تر است. زبری ماندگار با مرطوب‌کننده لزوماً برطرف نمی‌شود؛ برای تشخیص معاینه لازم است.

کراتوز ناشی از آفتاب با لکه آفتابی چه تفاوتی دارد

هر لکه زبر AK نیست. لکه آفتابی معمولاً صاف و رنگدانه‌دار است، در حالی که AK اغلب با لمس زبری دارد؛ تومور و التهاب هم ممکن است مشابه باشند.

میدان سرطان‌زایی در پوست آفتاب‌دیده یعنی چه

میدان سرطان‌زایی یعنی در ناحیه آفتاب‌دیده، تغییرات سلولی ممکن است بیرون ضایعات قابل مشاهده هم وجود داشته باشند. این اصطلاح به معنی سرطان قطعی تمام پوست آن ناحیه نیست.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک، AAD: کراتوز اکتینیک

پیشگیری و مراقبت روزمره

آیا ضدآفتاب از کراتوز اکتینیک جلوگیری می‌کند؟

محافظت از UV با پوشش، سایه و ضدآفتاب مناسب احتمال آسیب تازه را کاهش می‌دهد. ضدآفتاب درمان ضایعه موجود نیست و همراه معاینه و درمان موردنیاز استفاده می‌شود.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک

چه زمانی نمونه‌برداری لازم است؟

بسیاری از AKهای معمول با معاینه و درموسکوپی تشخیص داده می‌شوند. اگر ضایعه ضخیم، سفت، دردناک، در حال رشد، زخمی یا مقاوم به درمان باشد، یا تشخیص بالینی روشن نباشد، نمونه‌برداری برای رد SCC درجا یا مهاجم مطرح می‌شود. محل نمونه باید هدف تشخیصی را پاسخ دهد؛ صرف برداشتن پوسته سطحی ممکن است درباره عمق اطلاعات کافی ندهد.

در مصرف‌کنندگان داروهای سرکوب ایمنی، دریافت‌کنندگان پیوند و افراد با سابقه SCC، آستانه بررسی و برنامه پیگیری ممکن است متفاوت باشد. سابقه کرایوتراپی یا مصرف کرم، نتیجه قبلی پاتولوژی و زمان برگشت ضایعه را به پزشک بگویید.

۶بررسی دقیق پوست
بررسی پوست با درموسکوپ در دست پزشک

ارزیابی ضایعه ضخیم، حساس یا زخمی

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

۷بررسی نمونه پوست
ظرف نمونه پوست برای ارسال به آزمایشگاه پاتولوژی

فرستادن نمونه برای بررسی بافت به تشخیص نوع ضایعه کمک می‌کند

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

مسیر بررسی و تشخیص

کراتوز اکتینیک ضخیم نیاز به بیوپسی دارد
نوع ضخیم یا هیپرتروفیک ممکن است با SCC هم‌پوشانی داشته باشد. رشد، درد، خون‌ریزی یا پاسخ نامناسب می‌تواند نیاز به بیوپسی پیش از تکرار درمان ایجاد کند.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک

درمان ضایعه و درمان میدان چگونه انتخاب می‌شوند؟

برای کانون‌های محدود، کرایوتراپی و در موارد منتخب روش‌های دیگر مطرح‌اند. در ضایعات متعدد یا میدان آفتاب‌دیده، ۵-فلورواوراسیل، ایمی‌کیمود و درمان فوتودینامیک از گزینه‌های شناخته‌شده‌اند. دیکلوفناک و تیر‌بانیبولین نیز در راهنماها جایگاه مشخص دارند؛ دسترسی و مناسب‌بودن هر دارو برای بیمار باید جداگانه بررسی شود. نام بردن از دارو، توصیه خوددرمانی یا تأیید موجود بودن آن در ایران نیست.

انتخاب روش به تعداد، ضخامت، محل، وسعت میدان، تحمل التهاب و امکان پایبندی به درمان بستگی دارد. درمان‌های موضعی می‌توانند برای مدتی قرمزی، پوسته و احساس سوزش ایجاد کنند. پیش از شروع باید درباره واکنش موردانتظار، زمان تماس با پزشک و زمان ارزیابی پاسخ توضیح داده شود. ضایعه باقی‌مانده یا عودکرده ممکن است به تغییر روش یا نمونه‌برداری نیاز داشته باشد.

۸پیگیری تغییرات پوست
ثبت زمان پیگیری و توجه به تغییرات پوست

محافظت از پوست سر و پیگیری درمان

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

انتخاب درمان

درمان ضایعه‌ای کراتوز اکتینیک، تفاوت درمان ضایعه‌ای و میدان‌درمانی AK
درمان ضایعه‌ای مانند کرایو یک ضایعه مشخص را هدف می‌گیرد؛ میدان‌درمانی پوست آسیب‌دیده پیرامون چند ضایعه را هم پوشش می‌دهد. انتخاب می‌تواند ترکیبی و متناسب با ناحیه باشد.
درمان میدان کراتوز اکتینیک
میدان‌درمانی ناحیه‌ای از پوست با آسیب UV و ضایعات متعدد یا تغییرات پنهان را هدف می‌گیرد. گزینه‌هایی مانند فلوروراسیل یا ایمیکویمود در موارد مناسب مطرح‌اند و جای بیوپسی ضایعه مشکوک را نمی‌گیرند.
کرایوتراپی برای کراتوز آکتینیک
کرایوتراپی با سرما ضایعه منتخب را تخریب می‌کند. قرمزی، تاول یا تغییر رنگ ممکن است ایجاد شود؛ اگر ضایعه باقی ماند یا رشد کرد، باید تشخیص و درمان بازبینی شوند.
درمان فتودینامیک کراتوز آکتینیک
در فتودینامیک ماده حساس‌کننده به نور با نور مناسب فعال می‌شود. این روش برای بعضی نواحی و ضایعات انتخاب می‌شود و ممکن است درد یا التهاب موقت بدهد.
تیربانیبولین و درمان کراتوز آکتینیک
تیربانیبولین یک درمان موضعی تأییدشده برای برخی AKها، از جمله نواحی مشخص صورت یا پوست سر، است. انتخاب ناحیه، محدودیت‌ها و التهاب احتمالی باید با دستور دارو و معاینه هماهنگ شوند.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک، AAD: کراتوز اکتینیک

مراقبت و زمان پیگیری

ضدآفتاب طیف‌گسترده، کلاه و لباس مناسب، سایه و پرهیز از سولاریوم مکمل درمان‌اند. حفاظت از آفتاب فقط برای روز ساحل نیست؛ تماس تجمعی در رفت‌وآمد و فعالیت بیرون خانه هم اهمیت دارد. ضدآفتاب ضایعه مشکوک را درمان نمی‌کند و جای معاینه را نمی‌گیرد. آسیب آفتابی لب نیز با نام کیلیت آکتینیک شناخته می‌شود و برنامه جداگانه‌ای می‌خواهد.

در ارزیابی با دکتر محمدحسن شاهوردی، مشخص می‌شود کدام کانون نیاز به نمونه‌برداری دارد و آیا درمان میدان، درمان تک‌ضایعه یا ترکیب آنها منطقی‌تر است. فاصله پیگیری با سابقه سرطان، وضعیت ایمنی و گستردگی آسیب تنظیم می‌شود؛ تغییر جدید در یک کانون را زودتر اطلاع دهید.

پیگیری و مراقبت پس از درمان

کراتوز اکتینیک بعد از کرایوتراپی
درمان یک ضایعه، تمام آسیب UV پوست اطراف را پاک نمی‌کند؛ ضایعه باقی‌مانده، عود یا AK تازه ممکن است دیده شود. ماندگاری، ضخیم شدن یا خون‌ریزی پس از درمان نیاز به بازبینی دارد.

چرا کراتوز اکتینیک بعد از کرایو برمی‌گردد؟

درمان یک ضایعه، تمام آسیب UV پوست اطراف را پاک نمی‌کند؛ ضایعه باقی‌مانده، عود یا AK تازه ممکن است دیده شود. ماندگاری، ضخیم شدن یا خون‌ریزی پس از درمان نیاز به بازبینی دارد.

چرا کراتوز آکتینیک پس از درمان دوباره ظاهر می‌شود

درمان یک ضایعه، تمام آسیب UV پوست اطراف را پاک نمی‌کند؛ ضایعه باقی‌مانده، عود یا AK تازه ممکن است دیده شود. ماندگاری، ضخیم شدن یا خون‌ریزی پس از درمان نیاز به بازبینی دارد.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک

انواع و محل‌های درگیری

پوسته زبر روی بینی
AK ممکن است صورتی، قرمز یا هم‌رنگ پوست باشد و گاهی لمس آن از دیدنش روشن‌تر است. زبری ماندگار با مرطوب‌کننده لزوماً برطرف نمی‌شود؛ برای تشخیص معاینه لازم است.
کراتوز اکتینیک صورت، کراتوز اکتینیک پوست سر، کراتوز اکتینیک گوش، کراتوز آکتینیک روی گوش و سر
صورت، گوش، پوست سر کم‌مو و پشت دست از نواحی آفتاب‌خورده‌اند. محل شایع، تشخیص را ثابت نمی‌کند؛ ضایعه پایدار در هر یک باید با ظاهر و روندش ارزیابی شود.
کراتوز اکتینیک رنگدانه‌دار، کراتوز آکتینیک رنگدانه‌دار روی صورت
نوع رنگدانه‌دار می‌تواند قهوه‌ای باشد و با لکه آفتابی یا لنتیگو مالینا هم‌پوشانی داشته باشد. درموسکوپی کمک می‌کند؛ در موارد نامطمئن نمونه مناسب لازم است.

آیا هر لک زبر صورت پیش سرطانی است؟

هر لکه زبر AK نیست. لکه آفتابی معمولاً صاف و رنگدانه‌دار است، در حالی که AK اغلب با لمس زبری دارد؛ تومور و التهاب هم ممکن است مشابه باشند.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک، WHO / IARC: طبقه‌بندی تومورهای پوست

واژه‌های انگلیسی در گزارش و منابع پزشکی

فهم واژه‌های پزشکی کراتوز اکتینیک
عبارت انگلیسی معنی و اهمیت برای بیمار
Actinic keratosis
Solar keratosis
کراتوز اکتینیک یا کراتوز خورشیدی آسیب پیش‌سرطانی سلول‌های پوست بر اثر مواجهه طولانی با UV است. معمولاً زبر یا پوسته‌دار است و باید از لکه آفتابی صاف و بیماری‌های دیگر جدا شود.
tirbanibulin actinic keratosis تیربانیبولین یک درمان موضعی تأییدشده برای برخی AKها، از جمله نواحی مشخص صورت یا پوست سر، است. انتخاب ناحیه، محدودیت‌ها و التهاب احتمالی باید با دستور دارو و معاینه هماهنگ شوند.
actinic field cancerization
actinic keratosis field cancerization
میدان سرطان‌زایی یعنی در ناحیه آفتاب‌دیده، تغییرات سلولی ممکن است بیرون ضایعات قابل مشاهده هم وجود داشته باشند. این اصطلاح به معنی سرطان قطعی تمام پوست آن ناحیه نیست.
field directed therapy AK میدان‌درمانی ناحیه‌ای از پوست با آسیب UV و ضایعات متعدد یا تغییرات پنهان را هدف می‌گیرد. گزینه‌هایی مانند فلوروراسیل یا ایمیکویمود در موارد مناسب مطرح‌اند و جای بیوپسی ضایعه مشکوک را نمی‌گیرند.
lesion directed therapy AK درمان ضایعه‌ای یک AK مشخص را هدف می‌گیرد، برای مثال کرایوتراپی. میدان‌درمانی ناحیه آسیب‌دیده اطراف را نیز پوشش می‌دهد؛ انتخاب بر پایه تعداد، محل و ویژگی ضایعات است.
pigmented actinic keratosis
pigmented actinic keratosis dermoscopy differential
نوع رنگدانه‌دار می‌تواند قهوه‌ای باشد و با لکه آفتابی یا لنتیگو مالینا هم‌پوشانی داشته باشد. درموسکوپی کمک می‌کند؛ در موارد نامطمئن نمونه مناسب لازم است.
hypertrophic actinic keratosis
hypertrophic actinic keratosis biopsy indications
نوع ضخیم یا هیپرتروفیک ممکن است با SCC هم‌پوشانی داشته باشد. رشد، درد، خون‌ریزی یا پاسخ نامناسب می‌تواند نیاز به بیوپسی پیش از تکرار درمان ایجاد کند.
AK strawberry pattern الگوی توت‌فرنگی در درموسکوپی به زمینه قرمز با الگوی فولیکولی اشاره دارد و سرنخی برای AK صورت است. این یافته به‌تنهایی تشخیص قطعی یا مجوز درمان خودسرانه نیست.
keratinocyte dysplasia Keratinocyte dysplasia یعنی تغییر غیرطبیعی سلول‌های سازنده پوست در نمونه. وجود دیسپلازی با اثبات تهاجم به درم یکسان نیست؛ متن کامل گزارش باید بررسی شود.
solar elastosis الاستوز خورشیدی یعنی تغییر الیاف بافت پوست در اثر آسیب مزمن نور. این واژه نشانه زمینه آسیب‌دیده است و به‌تنهایی سرطان مهاجم را ثابت نمی‌کند.
lesion directed versus field directed AK treatment درمان ضایعه‌ای مانند کرایو یک ضایعه مشخص را هدف می‌گیرد؛ میدان‌درمانی پوست آسیب‌دیده پیرامون چند ضایعه را هم پوشش می‌دهد. انتخاب می‌تواند ترکیبی و متناسب با ناحیه باشد.
actinic keratosis versus solar lentigo هر لکه زبر AK نیست. لکه آفتابی معمولاً صاف و رنگدانه‌دار است، در حالی که AK اغلب با لمس زبری دارد؛ تومور و التهاب هم ممکن است مشابه باشند.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک، AAD: کراتوز اکتینیک، WHO / IARC: طبقه‌بندی تومورهای پوست

۹مراقبت از محل نمونه‌برداری
پوشاندن محل نمونه‌برداری پوست با پانسمان تمیز

اگر نمونه‌برداری انجام شد، از محل آن طبق راهنمای تیم درمان مراقبت کنید.

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

۱۰آمادگی برای ویزیت
آماده‌کردن گزارش‌ها، عکس‌های قبلی و فهرست داروها برای ویزیت

سابقه، داروها، عکس‌های قبلی و گزارش‌ها را آماده کنید

دکتر محمدحسن شاهوردی | drshahverdi.com

نکات دکتر شاهوردی

لکه زبر و ماندگار روی پوست آفتاب‌خورده را فقط خشکی فرض نکنید. اگر ضخیم‌تر شده، خون‌ریزی دارد یا زخم ایجاد کرده است، این تغییر را در معاینه بگویید.

اگر داروی موضعی برای AK تجویز شد، روش مصرف و واکنش مورد انتظار پوست را روشن کنید. دارو را روی هر لکه مشابه یا برای شخص دیگری استفاده نکنید.

بعد از درمان، حفاظت از آفتاب و بررسی ضایعات تازه را ادامه دهید. پاک‌شدن یک لکه به معنی حذف آسیب آفتاب از تمام پوست نیست.

پرسش‌های رایج

آیا کراتوز آکتینیک همان سرطان است؟

AK ضایعه پیش‌سرطانی در طیف تغییرات کراتینوسیتی است. همه کانون‌ها پیشرفت نمی‌کنند، ولی بعضی می‌توانند به SCC تبدیل شوند.

کراتوز آکتینیک با کراتوز سبورئیک چه تفاوتی دارد؟

AK با آسیب مزمن فرابنفش و خطر SCC ارتباط دارد. کراتوز سبورئیک معمولاً ضایعه خوش‌خیم متفاوتی است؛ تشخیص با معاینه انجام می‌شود.

اگر ضایعه بعد از کرایو برگردد چه کنم؟

بازگشت را برای معاینه گزارش کنید. ممکن است درمان دیگری یا نمونه‌برداری، به‌خصوص در ضایعه سفت، ضخیم، دردناک یا زخمی، لازم شود.

آیا فقط لکه‌های قابل‌دیدن باید درمان شوند؟

در بعضی افراد کل ناحیه آفتاب‌دیده دچار تغییرات است؛ درمان میدان می‌تواند در کنار درمان کانون‌های مشخص مطرح شود.

آیا مصرف ضدآفتاب برای درمان AK کافی است؟

حفاظت از آفتاب ضروری است، اما جای ارزیابی و درمان لازم ضایعه را نمی‌گیرد.

پرسش‌های عملی و برداشت‌های نادرست

آیا کراتوز اکتینیک سرطان است؟

AK ضایعه پیش‌سرطانی است و معادل سرطان مهاجم نیست. برخی موارد می‌توانند به SCC برسند، اما همه موارد چنین سیرى ندارند؛ درمان و پیگیری برای کاهش آسیب و شناخت تغییرات مهم‌اند.

کراتوز اکتینیک چقدر احتمال سرطانی شدن دارد؟

خطر به ویژگی ضایعه و زمینه فرد وابسته است و با یک درصد ثابت برای هر بیمار بیان نمی‌شود. بسیاری از AKها پیشرفت نمی‌کنند؛ رشد، درد یا خون‌ریزی باید به بررسی احتمال SCC منجر شوند.

منابع این بخش: AAD: کراتوز اکتینیک

منابع علمی

  1. AAD: راهنمای کراتوز آکتینیک و به‌روزرسانی درمانی
  2. European consensus guideline: actinic keratoses and field cancerization, 2024
  3. AAD: نشانه‌های کراتوز آکتینیک و آسیب پیش‌سرطانی لب
  4. S3 guideline update 2023: actinic keratosis, actinic cheilitis and Bowen disease

مطالب تکمیلی موجود در سایت

ضایعات پوستی ناشی از آفتاب؛ از لک آفتابی تا علائم سرطان پوست

این راهنمای قبلی برای آشنایی با تغییرات پوست در اثر آفتاب مناسب است؛ تشخیص و تصمیم درمانی ضایعه مشکوک در راهنمای اختصاصی همان بیماری دنبال می‌شود.

دکتر محمدحسن شاهوردی | متخصص پوست، مو، زیبایی و لیزر | شماره نظام پزشکی ۱۴۳۷۰۵

drshahverdi.com | @drshahverdii | 09104041049 | 02122185180

برای بررسی ضایعه و تصمیم درباره مراحل بعدی، وقت مشاوره هماهنگ کنید. ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ · ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹
دکتر محمدحسن شاهوردی با روپوش پزشکی، پشت میز مطب
نویسنده این مقاله

دکتر محمدحسن شاهوردی

متخصص بیماری‌های پوست (درماتولوژی) · شماره نظام پزشکی ۱۴۳۷۰۵

معرفی و مدارک حرفه‌ای پزشکنوبت‌گیری مستقیم از مطب نیاوران

یک قدم بیشتر بدانیم

بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟

از راهنمای مرتبط شروع کنید یا موضوعی نزدیک به دغدغهٔ خود را کشف کنید.

رفتن به کتابخانهٔ مقالاتنوشتن نظر دربارهٔ این مطلب ←
خواندن، شروع گفت‌وگوست

نظر شما، ادامهٔ این مطلب است

کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟

دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.

شما چه فکر می‌کنید؟

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. نام و ایمیل الزامی است.

تا ۵۰۰۰ نویسه؛ بدون اطلاعات خصوصی.


به بالا بروید