ملانوما نوعی سرطان منشأگرفته از سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست است. می‌تواند به صورت تغییر یک خال قدیمی دیده شود، اما بسیاری از موارد روی پوستی ظاهر می‌شوند که قبلاً خال مشخصی نداشته است. شناخت زودهنگام ارزش دارد؛ بااین‌حال تشخیص آن از روی عکس اینترنتی یا شباهت ظاهری به یک نمونه امکان‌پذیر نیست. لکه تازه، خال در حال تغییر یا برجستگی ماندگار نیازمند بررسی است، حتی اگر درد نداشته باشد.
هدف این راهنما کمک به تصمیم درست درباره مراجعه است. نام «ملانوما» به‌تنهایی مرحله بیماری یا نتیجه درمان را مشخص نمی‌کند. برای تصمیم درمانی باید معاینه، نمونه‌برداری و در صورت لزوم بررسی‌های تکمیلی کنار هم قرار گیرند. اگر ضایعه‌ای تغییر کرده است، منتظر کامل شدن تمام نشانه‌های معروف سرطان پوست نمانید.
چه تغییرهایی باید بررسی شوند؟
قاعده ABCDE یک یادآور ساده است: نامتقارن شدن دو نیمه ضایعه، نامنظمی حاشیه، چندرنگ شدن، اندازه قابل توجه و مهم‌تر از همه تغییر در گذر زمان. وجود قطر بیش از شش میلی‌متر به بررسی کمک می‌کند، ولی ضایعه کوچک‌تر نیز ممکن است نیازمند نمونه‌برداری باشد. این قاعده ابزار خودتشخیصی نیست و نبودن همه حروف، ملانوما را رد نمی‌کند.
به خالی توجه کنید که با بقیه خال‌های شما متفاوت است؛ برای مثال تنها لکه‌ای که رنگ، شکل یا رفتار آن با الگوی معمول پوستتان فرق دارد. این تفاوت را گاهی «علامت جوجه‌اردک زشت» می‌نامند. رشد تازه، خون‌ریزی بدون آسیب روشن، ترشح، زخم شدن یا خارش جدید و موضعی نیز باید در شرح حال ثبت شود. خارش به‌تنهایی نشانه اختصاصی سرطان نیست.
برخی ملانوماها برجسته و نسبتاً متقارن‌اند. یک برجستگی سفت که پیوسته رشد می‌کند، حتی با رنگ صورتی، نیاز به بررسی دارد. ضایعه‌ای که شبیه جوش است اما بهبود نمی‌یابد یا بارها خون‌ریزی می‌کند، نباید صرفاً با درمان‌های تکراری جوش پوشانده شود. مدت ایجاد ضایعه و سرعت تغییر برای پزشک اطلاعات مهمی است.
ظاهر ضایعه و نشانه‌های قابل توجه
- سرطان سلول های رنگدانه ساز پوست
- ملانوما از رده سلول‌های تولیدکننده رنگدانه، یعنی ملانوسیت‌ها، ایجاد می‌شود. سلول طبیعی ملانوسیت سرطان نیست؛ رشد بدخیم این رده ملانوما نام دارد.
- عکس ملانوما، علائم شایع سرطان پوست ملانوما
- نامتقارنی، تغییر مرز یا رنگ و رشد از سرنخ‌ها هستند؛ ظاهر عکس نه سرطان را قطعی می‌کند و نه یک ضایعه متفاوت را رد می‌کند.
- ملانوما گنبدی شکل، ملانوما با رشد سریع، ملانوما با رشد سریع و برجستگی جدید
- ملانومای ندولار ممکن است برجسته، سفت و در حال رشد باشد؛ گاهی صورتی است. هر برجستگی خال‌مانند نیز ملانوما نیست.
- ملانوما شبیه جای زخم
- برخی ملانوماها، از جمله نوع دسموپلاستیک، ممکن است کم‌رنگ و شبیه جای زخم باشند. ناحیه سفت در حال تغییر بدون سابقه زخم روشن باید معاینه شود.
آیا ملانوما فقط از خال ایجاد می شود؟
ملانوما می‌تواند روی پوست بدون خال قبلی شروع شود؛ بررسی محدود به خال‌های قدیمی ممکن است ضایعه تازه را نادیده بگیرد.
برآمدگی صورتی روی پوست می تواند ملانوما باشد؟
بله؛ بعضی ملانوماها می‌توانند به صورت برجستگی صورتی، قرمز یا هم‌رنگ پوست دیده شوند. بیشتر برجستگی‌های صورتی علت دیگری دارند؛ رشد، تغییر، خون‌ریزی یا ماندگاری ضایعه دلیل معاینه است و رنگ به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد.
آیا ملانوما می تواند شبیه خال خوش خیم باشد؟
نامتقارنی، تغییر مرز یا رنگ و رشد از سرنخ‌ها هستند؛ ظاهر عکس نه سرطان را قطعی می‌کند و نه یک ضایعه متفاوت را رد می‌کند.
ملانوما با خال معمولی چه تفاوتی دارد
نامتقارنی، تغییر مرز یا رنگ و رشد از سرنخ‌ها هستند؛ ظاهر عکس نه سرطان را قطعی می‌کند و نه یک ضایعه متفاوت را رد می‌کند.
آیا ملانوما همیشه سیاه است
خیر؛ ملانوما همیشه سیاه نیست و شکل‌های کم‌رنگ یا صورتی هم دارد. تکیه بر رنگ تیره به‌تنهایی کافی نیست.
ملانوما از پوست بدون خال هم شروع می‌شود
ملانوما می‌تواند روی پوست بدون خال قبلی شروع شود؛ بررسی محدود به خال‌های قدیمی ممکن است ضایعه تازه را نادیده بگیرد.
منابع این بخش: NCI: ملانوما، NCI: ملانوما، AAD: ملانوما
ملانوما چه شکل‌هایی دارد؟
نوع سطحی گسترش‌یابنده ممکن است ابتدا لکه‌ای نامنظم باشد؛ نوع ندولار بیشتر به شکل برجستگی رشدکننده دیده می‌شود. لنتیگو مالیگنا معمولاً در پوست آسیب‌دیده از آفتاب، به‌ویژه صورت، مطرح می‌شود. شکل‌های آکرال روی کف دست، کف پا یا دستگاه ناخن ظاهر می‌شوند. ملانومای کم‌رنگ یا بی‌رنگ نیز وجود دارد و همیشه سیاه یا قهوه‌ای نیست.
این نام‌ها برای توصیف بیماری مفیدند، اما برای تخمین خطر به‌تنهایی کافی نیستند. عمق نفوذ در نمونه بافتی، وجود زخم میکروسکوپی و گسترش احتمالی به غدد لنفاوی یا اعضای دیگر در تصمیم‌گیری نقش اساسی دارند. ملانومای چشم و برخی ملانوماهای مخاطی نیز مسیر بررسی متفاوتی دارند و نباید نسخه درمان پوست را مستقیماً به آن‌ها تعمیم داد.
انواع و محل‌های درگیری
- ملانوما ندولار، ملانوم ندولار
- ملانومای ندولار ممکن است برجسته، سفت و در حال رشد باشد؛ گاهی صورتی است. هر برجستگی خال‌مانند نیز ملانوما نیست.
- ملانوما گسترش سطحی
- در الگوی گسترش سطحی، تغییر روی سطح پوست بیشتر جلب توجه می‌کند؛ اندازه‌گیری عمق همچنان لازم است و سطحی نامیدن، خوش‌خیمی را نشان نمی‌دهد.
- عکس ملانوما سطحی
- نامتقارنی، تغییر مرز یا رنگ و رشد از سرنخ‌ها هستند؛ ظاهر عکس نه سرطان را قطعی می‌کند و نه یک ضایعه متفاوت را رد می‌کند.
- لکه بدخیم صورت
- لکه نامنظم ماندگار صورت می‌تواند علل خوش‌خیم یا بدخیم داشته باشد؛ لنتیگو مالیگنا یکی از تشخیص‌های مطرح در پوست آفتاب‌دیده است. تغییر مرز یا رنگ دلیل بررسی و گاهی نمونه است.
- لنتیگو مالیگنا ملانوما، فرق لنتیگو مالیگنا با لنتیگو مالیگنا ملانوما
- لنتیگو مالیگنا شکل درجا روی پوست غالباً آفتاب‌دیده است؛ اضافه شدن واژه melanoma می‌تواند به شکل مهاجم اشاره کند. لک پیری تشخیص دیگری است.
- ملانوما مخاطی، ملانوما تناسلی، ملانوما مقعد، ملانوما مخاطی بینی و دهان
- ملانومای مخاطی از پوشش داخلی بعضی نواحی شروع می‌شود؛ الزاماً ناشی از آفتاب نیست. هر لکه تیره مخاط نیز ملانوما نیست.
- لکه نامنظم صورت و احتمال ملانوما درجا
- درجا یعنی سلول‌های ملانوما هنوز در روپوست محدودند؛ مهاجم یعنی ورود به لایه زیرین. این تفاوت با گزارش بافتی مشخص می‌شود.
- ملانوما روی پوست سر زیر مو
- موها و دشواری دیدن پشت می‌توانند تشخیص تغییر را عقب بیندازند؛ ثبت ضایعه و کمک فرد دیگر برای مشاهده نواحی دور از دید مفید است.
ملانوما ندولار با خال برجسته چه تفاوتی دارد؟
ملانومای ندولار ممکن است برجسته، سفت و در حال رشد باشد؛ گاهی صورتی است. هر برجستگی خال‌مانند نیز ملانوما نیست.
ملانوما سطحی چگونه شروع می شود؟
در الگوی گسترش سطحی، ضایعه ممکن است ابتدا لکه نامتقارن با تغییر رنگ یا مرز باشد. نام سطحی به معنی خوش‌خیمی نیست؛ ورود به عمق فقط با ظاهر لکه تعیین نمی‌شود.
آیا لنتیگو مالیگنا با لک پیری فرق دارد؟
لنتیگو مالیگنا شکل درجا روی پوست غالباً آفتاب‌دیده است؛ اضافه شدن واژه melanoma می‌تواند به شکل مهاجم اشاره کند. لک پیری تشخیص دیگری است.
ملانوما مخاطی با ملانوما پوست چه تفاوتی دارد؟
ملانومای مخاطی از پوشش داخلی بعضی نواحی شروع می‌شود؛ الزاماً ناشی از آفتاب نیست. هر لکه تیره مخاط نیز ملانوما نیست.
ملانوما سطحی منتشر چیست
در الگوی گسترش سطحی، تغییر روی سطح پوست بیشتر جلب توجه می‌کند؛ اندازه‌گیری عمق همچنان لازم است و سطحی نامیدن، خوش‌خیمی را نشان نمی‌دهد.
ملانوما ندولار چه ظاهر متفاوتی دارد
ملانومای ندولار ممکن است برجسته، سفت و در حال رشد باشد؛ گاهی صورتی است. هر برجستگی خال‌مانند نیز ملانوما نیست.
ملانوما از نظر الگوی رشد چه انواعی دارد
الگوهای مهم شامل گسترش سطحی، ندولار و لنتیگو مالیگنا ملانوما هستند؛ انواع دیگر نیز وجود دارند. الگوی رشد، عمق و مرحله یک مفهوم نیستند و گزارش بافتی هر کدام را روشن می‌کند.
منابع این بخش: NCI: ملانوما، NCI: ملانوما
چه کسانی به مراقبت دقیق‌تر نیاز دارند؟
سابقه شخصی یا خانوادگی ملانوما، خال‌های متعدد یا غیرمعمول، آفتاب‌سوختگی‌های شدید و استفاده از دستگاه برنزه‌کننده از اطلاعات مهم‌اند. سرکوب ایمنی و برخی زمینه‌های ژنتیکی نیز ممکن است برنامه پیگیری را تغییر دهند. پوست تیره خطر را صفر نمی‌کند؛ به‌ویژه کف پا و ناخن‌ها معمولاً کمتر در خودمعاینه دیده می‌شوند.
داشتن عامل خطر به معنی ابتلا نیست و نداشتن آن هم اجازه نادیده گرفتن تغییر تازه را نمی‌دهد. درباره تعداد خال‌ها، موارد سرطان در خانواده و داروهای مصرفی با پزشک صحبت کنید. اگر چند نفر از بستگان نزدیک مبتلا بوده‌اند، ممکن است ارزیابی دقیق‌تر سابقه خانوادگی و گاهی مشاوره ژنتیک مطرح شود؛ این تصمیم برای همه افراد ضروری نیست.
پیگیری و مراقبت پس از درمان
- ملانوما دسموپلاستیک شبیه اسکار
- نوع دسموپلاستیک ممکن است کم‌رنگ و شبیه اسکار باشد؛ نوروتروپیک به تمایل درگیری اطراف عصب اشاره دارد و باید در گزارش توضیح داده شود.
منابع این بخش: NCI: ملانوما
معاینه و درموسکوپی چه نقشی دارند؟
متخصص پوست ضایعه را با توجه به تاریخچه، سایر خال‌ها و الگوی پوست بررسی می‌کند. درموسکوپ ساختارهایی را نشان می‌دهد که با چشم معمولی به‌خوبی دیده نمی‌شوند. در افراد انتخاب‌شده، عکاسی استاندارد از پوست و ثبت درموسکوپی به مقایسه آینده کمک می‌کند. ضایعه‌ای که در همان معاینه مشکوک است، صرفاً برای تهیه عکس بعدی رها نمی‌شود.
تصاویر تلفن همراه برای نشان دادن روند تغییر مفیدند، اما جای معاینه کامل را نمی‌گیرند. نور، زاویه، فوکوس و نبود مقیاس می‌توانند برداشت را عوض کنند. اگر عکس قدیمی دارید آن را همراه بیاورید، ولی گرفتن عکس تازه نباید زمان مراجعه را عقب بیندازد. اپلیکیشن یا ابزار تصویری نیز نمی‌تواند خوش‌خیم بودن ضایعه را تضمین کند.
چرا نمونه‌برداری پیش از لیزر اهمیت دارد؟
تأیید ملانوما معمولاً به بررسی بافت زیر میکروسکوپ نیاز دارد. در ضایعه مشکوک، روش نمونه‌برداری باید امکان ارزیابی مناسب عمق و ساختمان ضایعه را فراهم کند؛ در صورت امکان برداشت کامل تشخیصی با حاشیه محدود انجام می‌شود. محل‌هایی مانند صورت، ناخن یا کف پا ممکن است روش متفاوتی نیاز داشته باشند که پزشک انتخاب می‌کند.
لیزر، سوزاندن یا برداشتن سطحی نامناسب می‌تواند بافت لازم برای تشخیص و اندازه‌گیری عمق را از بین ببرد. روشن شدن رنگ یا صاف شدن سطح به معنی برطرف شدن خطر نیست. اگر پیش‌تر درمان تخریبی انجام شده و رنگدانه دوباره ظاهر شده است، این سابقه را در مراجعه بیان کنید؛ باقی ماندن یا بازگشت رنگ همیشه سرطان نیست، اما ارزیابی آن اهمیت دارد.
پس از تأیید، چه اتفاقی می‌افتد؟
گزارش پاتولوژی مشخص می‌کند ضایعه درجا است یا به لایه‌های عمقی‌تر نفوذ کرده و ضخامت برِسلو چقدر است. بر اساس این اطلاعات، برداشت درمانی با حاشیه مناسب برنامه‌ریزی می‌شود. در برخی بیماران نمونه‌برداری از غده لنفاوی نگهبان مطرح است. آزمایش خون یا تصویربرداری برای همه ملانوماهای اولیه یکسان و الزامی نیست.
در بیماری با خطر بالاتر یا گسترش‌یافته، تیم درمان ممکن است درباره ایمونوتراپی، درمان هدفمند یا گزینه‌های دیگر تصمیم بگیرد. انتخاب به مرحله، وضعیت عمومی و در برخی موارد تغییرات ژنتیکی تومور وابسته است. درمان‌های جدید فرصت‌های بیشتری ایجاد کرده‌اند، اما پاسخ درمانی برای هر فرد متفاوت است و از روی یک عنوان یا درصد اینترنتی قابل پیش‌بینی نیست.
پیگیری، مراقبت از پوست و آمادگی برای ویزیت
پس از درمان، معاینه پوست، بررسی محل جراحی و در صورت نیاز ارزیابی غدد لنفاوی ادامه می‌یابد. برنامه پیگیری به مرحله و خطر فردی وابسته است. محافظت در برابر آفتاب، پوشش مناسب و پرهیز از برنزه کردن برای سلامت پوست مفیدند، اما جای پیگیری یا توجه به کف پا و ناخن‌ها را نمی‌گیرند.
برای ویزیت، زمان شروع، عکس‌های قدیمی، سابقه درمان ضایعه، داروها و گزارش‌های نمونه‌برداری را آماده کنید. اگر ملانوما تأیید شده است، علاوه بر گزارش، امکان دسترسی به لام‌ها یا بلوک بافت برای بازبینی گاهی مهم است. درخواست توضیح درباره مرحله، هدف درمان، عوارض و برنامه پیگیری حق شماست.
نکته کاربردی: اول تشخیص ضایعه روشن شود، سپس درباره برداشتن آن و نتیجه ظاهری تصمیم بگیرید. نگرانی از جای بخیه قابل درک است؛ گفت‌وگو درباره روش ترمیم باید همراه با حفظ دقت تشخیص باشد.
درخواست وقت ارزیابی ضایعه مشکوک با دکتر محمدحسن شاهوردی
تصاویر به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیستند. در صورت تأیید سرطان، مسیر درمان تخصصی و ارجاع مناسب بر اساس نتیجه بررسی تعیین می‌شود.
برای هماهنگی وقت: ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ | ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹
مطالعه مرتبط
- راهنمای سرطان پوست
- خال مشکوک
- ملانومای ناخن
- ملانومای آکرال
- ملانومای بی‌رنگ
- پاتولوژی و مرحله‌بندی ملانوما
- درمان‌های ملانوما
نکات دکتر شاهوردی
برای بررسی خال در حال تغییر، منتظر درد یا رسیدن به اندازه مشخص نمانید. عکس تاریخ‌دار قبلی کمک‌کننده است، اما نوبت معاینه را برای عکس‌گرفتن عقب نیندازید.
اگر ملانوما در بیوپسی گزارش شده است، برگه اصلی و گزارش عمل را همراه بیاورید. درباره ضخامت، مرحله و قدم بعدی سؤال کنید؛ از نام بیماری به‌تنهایی نمی‌توان درمان را انتخاب کرد.
پوست کف پا، ناخن‌ها و قسمت‌هایی را که کمتر دیده می‌شوند هم در بررسی تغییرات در نظر بگیرید. ضایعه تازه صورتی یا بی‌رنگ نیز ممکن است نیاز به معاینه داشته باشد.
تعریف و نام‌های دیگر
- ملانوم، سرطان پوست ملانوما، ملانوما بدخیم
- ملانوما از سلول رنگدانه‌ساز ایجاد می‌شود؛ درگیری پوست، مخاط یا چشم باید جدا مشخص شود، زیرا بررسی و درمان یکسانی ندارند.
- ملانوما برجسته
- ملانومای ندولار ممکن است برجسته، سفت و در حال رشد باشد؛ گاهی صورتی است. هر برجستگی خال‌مانند نیز ملانوما نیست.
- ملانوما درجا
- درجا یعنی سلول‌های ملانوما هنوز در روپوست محدودند؛ مهاجم یعنی ورود به لایه زیرین. این تفاوت با گزارش بافتی مشخص می‌شود.
- ملانوما دسموپلاستیک، ملانوما نوروتروپیک
- نوع دسموپلاستیک ممکن است کم‌رنگ و شبیه اسکار باشد؛ نوروتروپیک به تمایل درگیری اطراف عصب اشاره دارد و باید در گزارش توضیح داده شود.
- ملانوما پولیپوئید
- nevoid یعنی الگوی شبیه خال و polypoid یعنی رشد برجسته و بیرون‌زده؛ نام ظاهری به‌تنهایی مرحله یا نتیجه درمان را تعیین نمی‌کند.
- ملانوما با منشا ناشناخته
- گاهی ملانوما در غده یا عضو دیگر پیدا می‌شود ولی محل اولیه شناخته نمی‌شود؛ این وضعیت نیازمند بررسی تیمی است و با یک خال نامشخص فرق دارد.
- ملانوما دهان
- ملانومای مخاطی از پوشش داخلی بعضی نواحی شروع می‌شود؛ الزاماً ناشی از آفتاب نیست. هر لکه تیره مخاط نیز ملانوما نیست.
- ملانوما چشم
- ضایعه داخل چشم را چشم‌پزشک، گاهی با همکاری تیم تومورهای چشم، بررسی می‌کند؛ الگوریتم خال پوستی مستقیماً جای معاینه چشم را نمی‌گیرد.
- ملانوما پشت بدن و دشواری دیدن ضایعه
- موها و دشواری دیدن پشت می‌توانند تشخیص تغییر را عقب بیندازند؛ ثبت ضایعه و کمک فرد دیگر برای مشاهده نواحی دور از دید مفید است.
ملانوما چیست؟
ملانوما از سلول رنگدانه‌ساز ایجاد می‌شود؛ درگیری پوست، مخاط یا چشم باید جدا مشخص شود، زیرا بررسی و درمان یکسانی ندارند.
ملانوما درجا به چه معنی است؟
درجا یعنی سلول‌های ملانوما هنوز در روپوست محدودند؛ مهاجم یعنی ورود به لایه زیرین. این تفاوت با گزارش بافتی مشخص می‌شود.
ملانوما دسموپلاستیک چیست؟
نوع دسموپلاستیک ممکن است کم‌رنگ و شبیه اسکار باشد؛ نوروتروپیک به تمایل درگیری اطراف عصب اشاره دارد و باید در گزارش توضیح داده شود.
ملانوما با منشا نامشخص یعنی چه؟
گاهی ملانوما در غده یا عضو دیگر پیدا می‌شود ولی محل اولیه شناخته نمی‌شود؛ این وضعیت نیازمند بررسی تیمی است و با یک خال نامشخص فرق دارد.
ملانوما درجا با ملانوما مهاجم چه تفاوتی دارد
درجا یعنی سلول‌های ملانوما هنوز در روپوست محدودند؛ مهاجم یعنی ورود به لایه زیرین. این تفاوت با گزارش بافتی مشخص می‌شود.
ملانوما چشمی را چه تخصصی بررسی می‌کند
ضایعه داخل چشم را چشم‌پزشک، گاهی با همکاری تیم تومورهای چشم، بررسی می‌کند؛ الگوریتم خال پوستی مستقیماً جای معاینه چشم را نمی‌گیرد.
ملانوما در پوست تیره چه محل‌هایی دارد
ملانوما در پوست تیره و نواحی پوشیده هم رخ می‌دهد؛ کف دست، کف پا، ناخن و مخاط را فقط به دلیل دور بودن از آفتاب کنار نگذارید.
سرطان ملانوسیتی پوست چه نام‌های دیگری دارد
ملانوما و ملانوم دو شکل رایج نام این بدخیمی سلول رنگدانه‌ساز هستند. عبارت ملانومای بدخیم نیز همین رده بیماری را توصیف می‌کند؛ نام الگوی رشد و مرحله جزئیات جداگانه‌اند.
منابع این بخش: NCI: ملانوما، NCI: ملانوما، NCI: ملانوما چشم
علت‌ها و عوامل خطر
- ملانوما روی پوست آفتاب دیده
- UV یکی از زمینه‌های خطر ملانومای پوستی است؛ بااین‌حال، همه انواع ملانوما در ناحیه آفتاب‌دیده ایجاد نمی‌شوند. محل آفتاب‌خورده یا پوشیده، تشخیص یک ضایعه را به‌تنهایی تعیین نمی‌کند.
- لنتیگو مالیگنا روی صورت آفتاب‌دیده
- لنتیگو مالیگنا شکل درجا روی پوست غالباً آفتاب‌دیده است؛ اضافه شدن واژه melanoma می‌تواند به شکل مهاجم اشاره کند. لک پیری تشخیص دیگری است.
آیا لکه تیره دهان همیشه خطرناک است؟
ملانومای مخاطی از پوشش داخلی بعضی نواحی شروع می‌شود؛ الزاماً ناشی از آفتاب نیست. هر لکه تیره مخاط نیز ملانوما نیست.
آیا ملانوما فقط در نواحی آفتاب‌خورده ایجاد می‌شود
ملانوما در پوست تیره و نواحی پوشیده هم رخ می‌دهد؛ کف دست، کف پا، ناخن و مخاط را فقط به دلیل دور بودن از آفتاب کنار نگذارید.
منابع این بخش: NCI: ملانوما، NCI: ملانوما
واژه‌های انگلیسی در گزارش و منابع پزشکی
| عبارت انگلیسی | معنی و اهمیت برای بیمار |
|---|---|
| melanoma malignant melanoma cutaneous melanoma |
ملانوما از سلول رنگدانه‌ساز ایجاد می‌شود؛ درگیری پوست، مخاط یا چشم باید جدا مشخص شود، زیرا بررسی و درمان یکسانی ندارند. |
| melanocyte | ملانوسیت سلول طبیعی تولیدکننده رنگدانه است؛ وجود این سلول طبیعی سرطان نیست. ملانوما رشد بدخیم همین رده سلولی است. |
| nodular melanoma | ملانومای ندولار ممکن است برجسته، سفت و در حال رشد باشد؛ گاهی صورتی است. هر برجستگی خال‌مانند نیز ملانوما نیست. |
| superficial spreading melanoma superficial spreading melanoma clinical features |
در الگوی گسترش سطحی، تغییر روی سطح پوست بیشتر جلب توجه می‌کند؛ اندازه‌گیری عمق همچنان لازم است و سطحی نامیدن، خوش‌خیمی را نشان نمی‌دهد. |
| vertical growth phase | رشد عمودی به نفوذ رو به عمق اشاره دارد؛ برِسلو و سایر اجزای پاتولوژی برای ارزیابی اهمیت دارند. |
| radial growth phase | رشد شعاعی به گسترش روی سطح و اطراف ضایعه اشاره دارد؛ رشد عمودی نفوذ بیشتر به عمق است. این اصطلاحات جای اندازه‌گیری برِسلو یا مرحله‌بندی کامل را نمی‌گیرند. |
| lentigo maligna lentigo maligna melanoma LM LMM lentigo maligna versus invasive melanoma |
لنتیگو مالیگنا شکل درجا روی پوست غالباً آفتاب‌دیده است؛ اضافه شدن واژه melanoma می‌تواند به شکل مهاجم اشاره کند. لک پیری تشخیص دیگری است. |
| melanoma in situ | درجا یعنی سلول‌های ملانوما هنوز در روپوست محدودند؛ مهاجم یعنی ورود به لایه زیرین. این تفاوت با گزارش بافتی مشخص می‌شود. |
| desmoplastic melanoma neurotropic melanoma desmoplastic melanoma clinical presentation |
نوع دسموپلاستیک ممکن است کم‌رنگ و شبیه اسکار باشد؛ نوروتروپیک به تمایل درگیری اطراف عصب اشاره دارد و باید در گزارش توضیح داده شود. |
| nevoid melanoma | nevoid یعنی الگوی شبیه خال و polypoid یعنی رشد برجسته و بیرون‌زده؛ نام ظاهری به‌تنهایی مرحله یا نتیجه درمان را تعیین نمی‌کند. |
| melanoma of unknown primary | گاهی ملانوما در غده یا عضو دیگر پیدا می‌شود ولی محل اولیه شناخته نمی‌شود؛ این وضعیت نیازمند بررسی تیمی است و با یک خال نامشخص فرق دارد. |
| mucosal melanoma cutaneous versus mucosal melanoma |
ملانومای مخاطی از پوشش داخلی بعضی نواحی شروع می‌شود؛ الزاماً ناشی از آفتاب نیست. هر لکه تیره مخاط نیز ملانوما نیست. |
| uveal melanoma ocular melanoma |
ضایعه داخل چشم را چشم‌پزشک، گاهی با همکاری تیم تومورهای چشم، بررسی می‌کند؛ الگوریتم خال پوستی مستقیماً جای معاینه چشم را نمی‌گیرد. |
| conjunctival melanoma | این نام به ملانومای ملتحمه، سطح پوشاننده چشم، اشاره دارد؛ با ملانومای داخل چشم از نوع یووه‌آل یکی نیست. |
| tebentafusp | تِبنتافوسپ برای گروه مشخصی از بزرگسالان با ملانومای یووه‌آل غیرقابل برداشت یا متاستاتیک و HLA-A*02:01 مثبت مطرح است؛ درمان عمومی همه ملانوماها نیست. |
| HLA-A*02:01 | HLA-A*02:01 یک گونه مشخص از مولکول ارائه‌کننده آنتی‌ژن است. مثبت بودن آن شرط کاربرد تِبنتافوسپ در گروه مشخصی از ملانومای یووه‌آل پیشرفته است؛ مثبت بودن به‌تنهایی نام سرطان نیست. |
| melanoma arising de novo | ملانوما می‌تواند روی پوست بدون خال قبلی شروع شود؛ بررسی محدود به خال‌های قدیمی ممکن است ضایعه تازه را نادیده بگیرد. |
منابع این بخش: NCI: ملانوما، NCI: ملانوما، NCI: ملانوما چشم، FDA: تِبنتافوسپ
پرسش‌های متداول
آیا هر خال تیره ملانوما است؟
خیر. بسیاری از خال‌های تیره خوش‌خیم‌اند. تغییر تازه، تفاوت با خال‌های دیگر و یافته‌های معاینه اهمیت بیشتری از تیرگی تنها دارند.
ملانوما ممکن است کمتر از شش میلی‌متر باشد؟
بله. اندازه کوچک بیماری را رد نمی‌کند؛ ضایعه کوچک و در حال تغییر هم ممکن است به نمونه‌برداری نیاز داشته باشد.
آیا ملانوما همیشه درد یا خون‌ریزی دارد؟
خیر. ضایعه اولیه ممکن است کاملاً بی‌علامت باشد. منتظر درد، زخم یا خون‌ریزی نمانید.
برداشتن خال باعث پخش سرطان می‌شود؟
نمونه‌برداری صحیح بخشی از تشخیص استاندارد است. نگرانی از پخش شدن نباید سبب تأخیر شود؛ روش و عمق نمونه‌برداری را پزشک انتخاب می‌کند.
آیا ملانوما درمان دارد؟
بله، درمان بر اساس مرحله برنامه‌ریزی می‌شود. جراحی در مراحل محدود نقش محوری دارد و در مراحل انتخاب‌شده درمان‌های دارویی مطرح‌اند. نتیجه فردی به اطلاعات کامل بیماری وابسته است.
پرسش‌های عملی و برداشت‌های نادرست
ملانوما با سرطان های دیگر پوست چه تفاوتی دارد؟
ملانوما از سلول رنگدانه‌ساز و BCC و SCC از رده کراتینوسیتی پوست شروع می‌شوند. اندازه‌گیری عمق، مرحله‌بندی و انتخاب درمان ملانوما مسیر متفاوتی دارد؛ نام کلی سرطان پوست تفاوت این رده‌ها را از بین نمی‌برد.
منابع این بخش: NCI: ملانوما
منابع علمی
- NCI: Melanoma Treatment (PDQ), Health Professional Version
- NCI: Melanoma Treatment, Patient Version
- AAD: What to look for, ABCDEs of melanoma
- AAD: Melanoma signs and symptoms
- AAD: Melanoma clinical guideline
مطالب تکمیلی موجود در سایت
ضایعات پوستی ناشی از آفتاب؛ از لک آفتابی تا علائم سرطان پوست
این راهنمای قبلی برای آشنایی با تغییرات پوست در اثر آفتاب مناسب است؛ تشخیص و تصمیم درمانی ضایعه مشکوک در راهنمای اختصاصی همان بیماری دنبال می‌شود.
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم می‌توانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین میرود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.