برفک دهان چیست؟
کاندیدا نوعی مخمر است که می‌تواند در دهان حضور داشته باشد و معمولاً مشکل ایجاد نکند. وقتی بیش از اندازه رشد کند و با علائم متناسب همراه شود، کاندیدیاز یا برفک مطرح می‌شود. CDC حضور طبیعی این مخمر را از عفونت جدا می‌کند؛ صرف شنیدن نام قارچ، به معنی بیماری منتشر یا عفونت خون نیست.
درگیری دهان ممکن است روی زبان، داخل گونه، کام یا لثه دیده شود. بعضی حالت‌ها سفیدند و بعضی بیشتر به صورت ناحیه قرمز و دردناک ظاهر می‌شوند. بنابراین نبود یک لایه سفید، همه شکل‌های کاندیدیاز را رد نمی‌کند و وجود سفیدی هم آن را ثابت نمی‌کند. محل، نشانه‌ها و زمینه فرد باید کنار هم بررسی شوند.
چه علائمی را دقیق گزارش کنیم؟
پلاک سفید، درد و سوزش داخل دهان، تغییر مزه، حس پنبه‌ای و دشواری خوردن می‌توانند مطرح باشند. ترک گوشه لب نیز گاهی همراه است ولی علت‌های دیگری دارد. در اطلاعات علائم کاندیدیاز، درد و دشواری بلع به‌عنوان نشانه‌های مهم درگیری مری آمده‌اند؛ اگر چنین علامتی دارید، آن را هنگام تماس صریح بگویید.
برای امتحان تشخیص، لکه را با ناخن یا ابزار نکنید. گاهی در برفک، برداشته‌شدن پلاک ناحیه قرمز آسیب‌پذیر زیر آن را نشان می‌دهد، اما آسیب ناشی از تراشیدن هم می‌تواند خون‌ریزی بسازد. آنچه خودتان در آینه می‌بینید را توصیف کنید و اجازه دهید ارزیابی بدون دست‌کاری بیشتر انجام شود.
دارو، خشکی دهان و دندان مصنوعی چه نقشی دارند؟
مصرف بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها، کورتون استنشاقی، دندان مصنوعی، خشکی دهان و برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند احتمال مشکل را بیشتر کنند. این عوامل را با نام و زمان دقیق بگویید. یک بار برفک، دیابت یا بیماری ایمنی را قطعی نمی‌کند؛ در عود یا شدت غیرعادی، پزشک درباره بررسی هدفمند تصمیم می‌گیرد.
اگر اسپری آسم دارید، روش درست استفاده و شستن دهان پس از مصرف را با پزشک یا داروساز مرور کنید؛ درمان تنفسی را به امید رفع سفیدی خودسرانه قطع نکنید. دندان مصنوعی باید تمیز و متناسب باشد و معمولاً شب از دهان خارج شود. درد زیر پروتز یا لق‌بودن آن نیاز به بررسی دندان‌پزشکی دارد؛ داروی ضدقارچ به‌تنهایی اندازه نامناسب پروتز را اصلاح نمی‌کند.
کدام علت‌ها با برفک اشتباه می‌شوند؟
پوشش زبان، زبان جغرافیایی، لیکن پلان دهانی و ضایعات سفید ثابت از احتمال‌های دیگرند. در تشخیص، پزشک به تمام مخاط و محل ضایعه نگاه می‌کند و درباره مدت، دارو و بیماری‌ها می‌پرسد. گاهی نمونه یا آزمایش به پرسش مشخص کمک می‌کند؛ چون کاندیدا می‌تواند بدون بیماری هم در دهان باشد، نتیجه مثبت باید با معاینه تفسیر شود.
اگر لکه سفید ثابت است یا پاک نمی‌شود، آن را برای همیشه برفک فرض نکنید و درمان‌های ضدقارچ را پشت سر هم تکرار نکنید. راهنمای لیکن پلان دهانی یک علت متفاوت را توضیح می‌دهد. برای مشکل محدود به گوشه لب، راهنمای کیلیت زاویه‌ای مسیر جدا دارد؛ محل‌های مختلف الزاماً یک نسخه نمی‌خواهند.
درمان دهانی با پماد پوستی چه تفاوتی دارد؟
انتخاب دارو به محل، شدت، سن، امکان بلع و داروهای دیگر وابسته است. فرآورده دهانی، ژل، سوسپانسیون، قرص و شکل پوستی را نباید با هم جایگزین کرد. نام مشترک ماده، مصرف داخل دهان را برای هر بسته مجاز نمی‌کند. از دستور همان فرآورده و برنامه تجویزکننده پیروی کنید و درباره مدت تماس و پایان دوره سؤال کنید.
در کودک کم‌سن، بعضی فرآورده‌ها محدودیت دارند و روش دادن دارو نیز اهمیت دارد. ژل فرد بزرگسال را بدون راهنمایی به نوزاد ندهید و آن را با شیر یا محصول دیگر به روش دلخواه مخلوط نکنید. اگر دارویی مانند وارفارین یا درمان بیماری زمینه‌ای مصرف می‌شود، نامش را بگویید تا تداخل انتخاب دارو بررسی شود. باقی‌ماندن علائم، دلیل خودکار افزایش مقدار نیست.
چه مراقبتی به کنترل و پیگیری کمک می‌کند؟
دندان و مخاط را با ابزار نرم و بدون سایش شدید تمیز نگه دارید. روش نظافت پروتز را از دندان‌پزشک بگیرید و مشکلات دهان خشک را مطرح کنید. شوینده سوزاننده، آب‌نمک غلیظ، مواد ضدعفونی‌کننده خانگی یا روغن اسانسی داخل دهان، جای داروی متناسب نیستند. اگر غذا خوردن دردناک است، خوراک و نوشیدنی قابل‌تحمل انتخاب کنید و افت دریافت مایعات را جدی بگیرید.
در عود، تاریخ دوره‌ها، درمان مصرفی، پاسخ و زمینه هم‌زمان را بنویسید. ممکن است لازم باشد علت ادامه‌دهنده یا تشخیص قبلی بازبینی شود. رژیم‌های موسوم به پاک‌سازی کاندیدا یا حذف گسترده غذا، جای بررسی بالینی نیستند. در مادر و نوزادِ دارای علائم، ارزیابی هماهنگ لازم می‌شود؛ داروی یک نفر را به نفر دیگر تعمیم ندهید.
چه زمانی و به کدام مسیر مراجعه کنیم؟
درد یا مشکل بلع، ضعف ایمنی، ناتوانی در نوشیدن یا افت تغذیه کودک را زود بررسی کنید. در نوزاد کم‌سن و فرد تحت شیمی‌درمانی یا داروی سرکوب ایمنی، پیش از درمان خودسرانه راهنمایی بگیرید. مشکل تنفس، کاهش هوشیاری یا کم‌آبی شدید منتظر نوبت معمول نمی‌ماند.
برای بررسی ضایعه مخاط، افتراق آن از بیماری‌های پوستی دهان و مرور عوامل دارویی می‌توانید از مسیر رسمی ویزیت دکتر شاهوردی اقدام کنید؛ در صورت نیاز، دندان‌پزشک، پزشک کودک یا پزشک بیماری زمینه‌ای نیز در تصمیم شریک می‌شوند. معرفی پزشک را ببینید و فهرست نسخه‌ها، اسپری‌ها و درمان قبلی را همراه بیاورید.
پرسش‌های رایج
زبان سفید حتماً قارچ است؟
خیر. علت‌های متفاوتی وجود دارند و ظاهر به‌تنهایی برای داروی ضدقارچ کافی نیست. لکه ثابت یا ماندگار باید معاینه شود.
اسپری آسم را برای برفک قطع کنم؟
خودسرانه قطع نکنید. روش استفاده و شستن دهان را با پزشک یا داروساز مرور کنید و درباره درمان دهان تصمیم بگیرید.
پماد نیستاتین یا کلوتریمازول را داخل دهان بزنم؟
شکل پوستی را جای فرآورده دهانی استفاده نکنید. نام ماده کافی نیست؛ برچسب و شکل همان دارو باید برای محل مصرف مناسب باشند.
برفک دهان یعنی عفونت خون دارم؟
خیر. برفک دهان با عفونت مهاجم یکسان نیست. زمینه بیمار و علائم در تصمیم درباره بررسی بیشتر اثر دارند.
درد هنگام بلع چه اهمیتی دارد؟
آن را زود به پزشک بگویید؛ درگیری مری یا علت‌های دیگر نیاز به بررسی دارند و تنها مالیدن داروی دهان پاسخ کافی نیست.
منابع
دکتر محمدحسن شاهوردی
متخصص بیماری‌های پوست (درماتولوژی) · شماره نظام پزشکی ۱۴۳۷۰۵
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم می‌توانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین میرود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.
ثبت دیدگاه برای این مطلب در حال حاضر بسته است.