برجستگی کوچک و سفتی که مدت‌ها روی پوست مانده است، می‌تواند درماتوفیبروما باشد. بسیاری از این ضایعات خوش‌خیم‌اند، اما رشد، تغییر ظاهر یا تشخیص نامطمئن باید بررسی شود. نام درماتوفیبروما با تومور دیگری به نام DFSP یکسان نیست.
درماتوفیبروما چه نوع ضایعه‌ای است
درماتوفیبروما، که هیستیوسیتوم فیبروزی پوستی هم نامیده می‌شود، یک ضایعه معمولاً خوش‌خیم بافت فیبروزی پوست است. بیشتر به‌صورت برجستگی کوچک و سفت، به‌ویژه روی اندام‌ها، دیده می‌شود و ممکن است سال‌ها باقی بماند. علت دقیق همیشه روشن نیست؛ گاهی سابقه گزش یا آسیب مختصر گزارش می‌شود، اما وجود چنین سابقه‌ای نه ضروری است و نه تشخیص را ثابت می‌کند. سفت‌بودن یک برجستگی، به‌تنهایی نام درماتوفیبروما را برای آن تعیین نمی‌کند. [۱]
درماتوفیبروما چه نوع ضایعه‌ای است
نام‌های درماتوفیبروما و علامت فرورفتگی
درماتوفیبروما یا درماتوفیبروم، dermatofibroma و benign fibrous histiocytoma به برجستگی فیبری خوش‌خیم پوست اشاره دارند؛ هیستیوسیتوم فیبری خوش خیم نام پاتولوژی آن است. Dermatofibroma (histiocytoma) نیز همین مفهوم را دارد. برجستگی سفت قهوه ای روی ساق و دانه سفت قهوه ای ساق که با فشار فرو می رود ظاهر شایعی است. فرورفتگی با فشار از دو طرف، dimple sign نام دارد؛ نبود یا وجود آن به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست.
ظاهر درموسکوپی درماتوفیبروما ممکن است ناحیه روشن مرکزی و شبکه رنگی پیرامون داشته باشد، اما الگوها متنوع‌اند. گزش حشره گاهی پیش از آن گزارش شده؛ علت قطعی همه موارد نیست. درماتوفیبروما در کودک یا دانه نامعمول نیاز به بررسی متناسب با سن دارد. عکس درماتوفیبروما جای لمس و بررسی ضایعه شما را نمی‌گیرد.
ظاهر معمول و سرنخ‌های معاینه
رنگ می‌تواند صورتی، قهوه‌ای یا تیره‌تر از پوست اطراف باشد. برخی ضایعات مرکز روشن‌تر دارند و با فشار جانبی، پوست روی آن‌ها کمی فرورفته می‌شود. این علامت فرورفتگی فقط یک سرنخ است؛ نباید آن را در منزل معیار قطعی خوش‌خیمی دانست. بیشتر ضایعات بی‌علامت‌اند، ولی خارش، حساسیت یا درد هم ممکن است وجود داشته باشد. درموسکوپی اغلب کمک‌کننده است و الگوی آن در همه افراد و رنگ‌های پوست یکسان نیست. [۱]
چه زمانی به نمونه‌برداری نیاز است
رشد اخیر، زخم، خون‌ریزی بی‌دلیل، تفاوت واضح با الگوی معمول یا ساختار نامتقارن در درموسکوپی ممکن است نمونه‌برداری را مطرح کند. پزشک باید عمق مناسب نمونه را با تشخیص احتمالی هماهنگ کند. برخی ضایعات مشابه درماتوفیبروما، ماهیت دیگری دارند؛ بنابراین وقتی تشخیص روشن نیست، تخریب سطحی نمی‌تواند جای بررسی بافت را بگیرد. پیدایش تعداد زیادی برجستگی تازه نیز ارزش مرور داروها و وضعیت عمومی را دارد، ولی به معنی تجویز یک بسته آزمایش ثابت برای همه نیست. [۱،۲]
چه زمانی به نمونه‌برداری نیاز است
چه تغییراتی نمونه‌برداری را مطرح می‌کنند؟
درماتوفیبروما و سرطان یک تشخیص نیستند؛ نوع معمول تأییدشده خوش‌خیم است. درماتوفیبروما خارش دار یا دردناک هم ممکن است خوش‌خیم باشد، اما برجستگی سفت قدیمی که تازه شروع به رشد کرده، زخم یا رنگ نامتقارن باید دوباره بررسی شود. درماتوفیبروما سیاه با ملانوما همیشه از روی رنگ تفکیک نمی‌شود؛ در شک تشخیصی بافت بررسی می‌شود.
فرق درماتوفیبروما و DFSP به نوع سلول‌ها و رفتار رشد مربوط است. DFSP توموری متفاوت با گسترش موضعی است و از تبدیل معمول درماتوفیبروما به وجود نمی‌آید. درماتوفیبروما بزرگ غیرمعمول، رشد تازه یا یافته‌های نامعمول درموسکوپی از علت‌های نمونه‌برداری‌اند؛ پاتولوژی و گاهی رنگ‌آمیزی تکمیلی تفاوت را روشن می‌کنند.
چه زمانی به نمونه‌برداری نیاز است
سلولار و آتیپیک در گزارش بافت
درماتوفیبروما سلولار در جواب پاتولوژی یعنی سلول‌ها متراکم‌تر از نوع معمول‌اند؛ «سلولار» به‌تنهایی معادل سرطان نیست. نوع آتیپیک درماتوفیبروما یعنی بعضی ویژگی‌های سلولی غیرمعمول‌اند و گزارش کامل، عمق و حاشیه برداشت اهمیت دارند. تصمیم درباره تکمیل برداشت یا پیگیری با نوع دقیق و نظر پاتولوژی هماهنگ می‌شود؛ همه گونه‌ها را با یک دستور درمان نکنید.
درماتوفیبروما با DFSP یکسان نیست
درماتوفیبروسارکوم پروتوبرانس یا DFSP، با وجود شباهت نام، بیماری متفاوتی است. ممکن است ابتدا به شکل ناحیه ضخیم یا پلاک نسبتاً کم‌علامت دیده شود و به‌آرامی رشد کند. تشخیص آن به نمونه بافتی مناسب نیاز دارد و درمان و پیگیری اختصاصی خود را دارد. یک برجستگی قدیمی که رشد می‌کند را نباید صرفاً به دلیل بی‌درد بودن، درماتوفیبروما فرض کرد. از سوی دیگر، هر درماتوفیبروما قرار نیست به DFSP تبدیل شود؛ مسئله افتراق درست دو تشخیص است. [۲]
مشاهده یا برداشت چه محدودیت‌هایی دارد
اگر تشخیص مطمئن و ضایعه بدون مزاحمت باشد، ممکن است هیچ مداخله‌ای لازم نباشد. برداشت جراحی برای موارد علامت‌دار، نیاز تشخیصی یا درخواست آگاهانه فرد قابل‌بررسی است. باید دانست اسکار احتمالی ممکن است از برجستگی اولیه محسوس‌تر باشد و عود نیز، بسته به عمق و حدود ضایعه، امکان دارد. برداشت سطحی، کرایوتراپی یا لیزر همیشه ضایعه را کامل حذف نمی‌کنند. هدف اقدام و امکان باقی‌ماندن اثر باید پیش از درمان روشن شود. [۱]
مشاهده یا برداشت چه محدودیت‌هایی دارد
پیگیری، برداشت و دانه‌های متعدد
درماتوفیبروما را باید برداشت یا پیگیری کرد؟ اگر تشخیص روشن، ضایعه ثابت و بی‌علامت باشد، پیگیری ممکن است کافی باشد. برداشت برای علائم یا تردید تشخیصی مطرح می‌شود؛ جای زخم بعد از برداشتن درماتوفیبروما گاهی از خود دانه جلب توجه بیشتری می‌کند. عود ممکن است به باقی ماندن بخش عمقی مربوط باشد. چند دانه سفت شبیه درماتوفیبروما روی پا، به‌ویژه شروع ناگهانی تعداد زیاد، با سابقه دارو و وضعیت ایمنی بررسی می‌شود.
نکات دکتر شاهوردی
اگر ضایعه با تیغ اصلاح مرتب آسیب می‌بیند، این موضوع را توضیح دهید؛ خون‌ریزی ناشی از ضربه را باید از خون‌ریزی خودبه‌خودی جدا کرد. عکس قبلی با نور و زاویه مشابه به مقایسه تغییرات کمک می‌کند. در صورت تشخیص قبلی، گزارش پاتولوژی را همراه بیاورید؛ عبارت شفاهی «فیبروم» برای شناخت نوع بافت کافی نیست. پیش از برداشت، درباره محل برش و احتمال اسکار گفت‌وگو کنید. اگر نتیجه بافت‌شناسی نوع خاصی از ضایعه را نشان دهد، برنامه پیگیری باید بر اساس همان نتیجه تنظیم شود، نه فقط ظاهر زخم.
پرسش‌های رایج
آیا درماتوفیبروما سرطان است؟
نوع معمول و تأییدشده خوش‌خیم است؛ اگر ضایعه ظاهر غیرمعمول یا تغییر تازه داشته باشد، باید تشخیص قبلی بازبینی شود.
آیا علامت فرورفتگی برای تشخیص کافی است؟
خیر. این علامت فقط بخشی از معاینه است و باید همراه ظاهر، سابقه تغییرات و در صورت نیاز درموسکوپی یا پاتولوژی تفسیر شود.
آیا درد درماتوفیبروما نشانه بدخیمی است؟
درد ممکن است در ضایعه خوش‌خیم هم دیده شود؛ درد تازه، رشد یا زخم دلیل ارزیابی مجدد است، نه تشخیص قطعی سرطان.
آیا لیزر می‌تواند بدون اثر آن را بردارد؟
نمی‌توان حذف کامل یا بدون اسکار را تضمین کرد. عمق ضایعه، نیاز به نمونه و احتمال تغییر رنگ در انتخاب روش اهمیت دارند.
ارزیابی ضایعه در مطب نیاوران
برای ارزیابی ضایعه و تعیین ضرورت درموسکوپی یا نمونه‌برداری، می‌توانید برای ویزیت مطب نیاوران دکتر شاهوردی هماهنگ کنید. اطلاعات مراجعه و تماس؛ ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ یا ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹. زمان مراجعه پس از تماس تلفنی تأیید می‌شود.
منابع
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم میتوانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین میرود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.