لک بارداری معمولاً به ملاسما گفته می‌شود که در دوره بارداری ظاهر یا پررنگ‌تر شده است. ممکن است پس از زایمان کم‌رنگ شود، اما این اتفاق برای همه رخ نمی‌دهد. در این دوره، هدف نخست مراقبت کم‌خطر و جلوگیری از تشدید است؛ انتخاب دارو در شیردهی نیز باید جداگانه بررسی شود.
چرا در بارداری لک بیشتر می‌شود؟
تغییرات هورمونی بارداری می‌توانند همراه با نور و زمینه فردی، فعالیت سلول‌های رنگدانه‌ساز را افزایش دهند. لک معمولاً روی گونه‌ها، پیشانی یا بالای لب دیده می‌شود. همه مادران باردار مبتلا نمی‌شوند و شدت لک نشانه سلامت یا نبود سلامت جنین نیست.
بعد از زایمان ممکن است لک کاهش یابد یا باقی بماند. بنابراین تصمیم برای درمان پس از زایمان باید بر اساس وضعیت واقعی پوست گرفته شود. عجله برای درمان شدید در هفته‌های نخست، بدون دانستن محصولات مجاز و شرایط شیردهی، ضرورتی ندارد.
هر تیرگی بارداری ملاسما نیست
پچ‌های صاف و نسبتاً متقارن صورت با ملاسما سازگارترند. تیرگی پس از جوش یا حساسیت پوستی ممکن است نوع دیگری باشد. تیره‌ترشدن بعضی نواحی بدن در بارداری نیز لزوماً ملاسما صورت نیست و نباید همان کرم برای همه نواحی استفاده شود.
لکه منفردی که رشد یا تغییر شکل دارد، خونریزی می‌کند یا زخم می‌شود نیاز به معاینه دارد. خارش شدید، التهاب یا پوسته‌ریزی نیز باید جداگانه بررسی شود. بارداربودن دلیل کنارگذاشتن ارزیابی یک ضایعه غیرمعمول نیست.
پیش از انتخاب محصول چه اطلاعاتی لازم است؟
زمان بارداری یا برنامه بارداری، شیردهی، سن و وضعیت سلامت نوزاد و محصولات مصرفی را بگویید. نام تجاری به‌تنهایی همیشه کافی نیست؛ تصویر فهرست مواد و ماده فعال، بررسی را دقیق‌تر می‌کند. کرم ترکیبی ممکن است چند دارو داشته باشد و باید همه اجزای آن بررسی شوند.
اگر پیش از آگاهی از بارداری رتینوئید یا هیدروکینون مصرف کرده‌اید، مصرف را متوقف کنید و نوع، محل، مقدار تقریبی و مدت استفاده را با پزشک مطرح کنید. راهنمای آژانس دارویی اروپا (EMA) پرهیز از رتینوئید موضعی در بارداری را اقدام احتیاطی می‌داند؛ مصرف موضعی اتفاقی با رتینوئید خوراکی یکسان نیست و نباید بدون ارزیابی، آسیب قطعی نتیجه‌گیری شود.
گزینه‌ها در بارداری و شیردهی چه تفاوتی دارند؟
جدول را افقی جابه‌جا کنید تا همهٔ ستون‌ها دیده شوند.
| موضوع | بارداری | شیردهی |
|---|---|---|
| محافظت نوری و مرطوب‌کننده | پایه مراقبت با محصول قابل تحمل | ادامه مراقبت و جلوگیری از تماس محصول با نوزاد |
| هیدروکینون | پرهیز از مصرف | مطالعه کافی وجود ندارد؛ تصمیم فردی و احتیاط |
| تره‌تینوئین موضعی | پرهیز از مصرف | در LactMed کم‌خطر ارزیابی شده؛ پرهیز از تماس نوزاد |
| روش‌های زیبایی انتخابی | اغلب امکان تعویق تا ارزیابی پس از بارداری وجود دارد | ماده و روش، مستقل و متناسب با شرایط بررسی شوند |
راهنمای مراقبت بارداری آکادمی پوست آمریکا توصیه می‌کند از هیدروکینون و رتینوئیدها پرهیز شود. در صورت نیاز به داروی موضعی، گزینه‌ای مانند آزلائیک اسید می‌تواند با نظر پزشک بررسی شود. وجود آن در یک محصول، ایمنی همه ترکیبات دیگر همان محصول را ثابت نمی‌کند.
پایگاه تخصصی داروها و شیردهی، LactMed، درباره تره‌تینوئین توضیح می‌دهد که جذب موضعی کم است و خطر برای شیرخوار پایین ارزیابی می‌شود، هرچند مطالعه مستقیم کافی وجود ندارد. نباید روی نوک پستان و بخش تیره اطراف آن استفاده شود یا پوست نوزاد با محل درمان تماس پیدا کند. این ارزیابی درباره شکل موضعی است، نه تره‌تینوئین خوراکی.
درباره هیدروکینون در شیردهی اطلاعات کافی موجود نیست و برخی متخصصان مصرف طولانی را توصیه نمی‌کنند. بنابراین نمی‌توان آن را به طور عمومی بی‌خطر معرفی کرد. محصول ترکیبی حاوی هیدروکینون نیز صرفاً با کم‌خطر بودن جزء دیگر تأیید نمی‌شود.
چه درمان‌هایی را خودسرانه شروع نکنیم؟
ترانگزامیک اسید خوراکی برای یک مسئله زیبایی در بارداری نباید خودسرانه شروع شود. کاربرد پزشکی این دارو برای کنترل خونریزی در شرایط مشخص، دلیل مناسب‌بودن مصرف آن برای لک نیست. در شیردهی نیز امکان مصرف در صورت نیاز پزشکی، معادل تأیید خودکار برای درمان انتخابی ملاسما نیست.
داده کافی برای ایمنی سیستئامین، ترکیبات تازه یا روش‌های تزریقی در بارداری و شیردهی وجود ندارد. عبارت بدون هیدروکینون به‌تنهایی معیار ایمنی نیست. اسیدهای خانگی و کرم بی‌برچسب نیز انتخاب قابل اعتمادی محسوب نمی‌شوند.
برنامه ساده و قابل اجرا
شوینده ملایم، مرطوب‌کننده و ضدآفتاب مناسب را پایه قرار دهید. ضدآفتاب وسیع‌الطیف با SPF دست‌کم ۳۰ و در صورت تناسب، نوع رنگی حاوی اکسید آهن، همراه کلاه و سایه می‌تواند مفید باشد. اگر بو یا بافت محصول آزاردهنده است، گزینه قابل تحمل‌تری انتخاب کنید تا برنامه قابل ادامه باشد.
پس از تولد، محصولات را دور از دسترس نوزاد نگه دارید و پیش از تماس مستقیم، از نبود دارو روی دست‌ها مطمئن شوید. برای درمان موضعی، محل مصرف و احتمال تماس پوست نوزاد را با پزشک بررسی کنید. برای انتخاب دارو به آزلائیک اسید و نیاسینامید و رتینوئیدها مراجعه کنید.
تصمیم پس از زایمان
در بازبینی پس از زایمان، میزان باقی‌ماندن لک، شیردهی و وقت قابل اختصاص به مراقبت را مطرح کنید. برنامه کوتاه و روشن ممکن است در این دوره کاربردی‌تر باشد. اگر ظاهر لک ناراحتی قابل توجهی ایجاد کرده، این موضوع را بیان کنید؛ مراقبت پوست باید با نیاز مادر هماهنگ باشد، بدون وعده محوشدن فوری.
در مشاوره با دکتر محمدحسن شاهوردی، متخصص پوست با شماره نظام پزشکی ۱۴۳۷۰۵، بارداری، برنامه بارداری و شیردهی را جداگانه بیان کنید؛ تصمیم ایمنی هر دارو باید برای همان وضعیت گرفته شود.
پرسش‌های متداول درباره لک بارداری
زمان شروع در همه یکسان نیست و نمی‌توان از هفته مشخصی برای همه صحبت کرد. ممکن است تیرگی طی بارداری آشکارتر شود یا ملاسما قبلی بیشتر دیده شود. زمان شروع را همراه محصولات و داروهای هم‌زمان ثبت کنید؛ لکه غیرمعمول یا در حال تغییر به معاینه نیاز دارد.
از محل، شدت یا شکل تیرگی پوست نمی‌توان جنسیت جنین را به‌طور معتبر تعیین کرد. تغییرات رنگ پوست در بارداری باید بر اساس وضعیت مادر و تشخیص پوستی بررسی شوند؛ نتیجه‌گیری درباره دختر یا پسر بودن، مبنای انتخاب دارو یا مراقبت نیست.
خیر. در بارداری و شیردهی، ترکیبات کامل محصول و روش مصرف باید بررسی شوند. توصیه اینترنتی، نام پزشک در یک پست یا عنوان «گیاهی» جای این بررسی را نمی‌گیرد. برای مراقبت خانگی از محافظت نوری و روتین ملایم شروع کنید و ترکیب ناشناخته را مصرف نکنید.
آیا لک بارداری حتماً بعد از زایمان می‌رود؟
خیر. بعضی لک‌ها کاهش می‌یابند و بعضی باقی می‌مانند. محافظت نوری را ادامه دهید و در زمان مناسب برای ارزیابی برنامه پس از زایمان مراجعه کنید.
آیا رتینول هم در بارداری باید کنار گذاشته شود؟
بله، محصولات رتینوئیدی از جمله رتینول در دوره بارداری و برنامه بارداری باید با پزشک بررسی و کنار گذاشته شوند.
برای درمان لک لازم است شیردهی را قطع کنم؟
معمولاً می‌توان درباره تعویق درمان یا گزینه متناسب با شیردهی گفتگو کرد. قطع شیردهی برای یک درمان زیبایی تصمیم پیش‌فرض نیست و انتخاب دارو باید فردی باشد.
منابع علمی
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم می‌توانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین می‌رود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.