سوختگی پوست سر با دکلره؛ علائم، اقدام فوری و تفاوت با حساسیت

پاسخ کوتاه

پوست سر سوخته است یا ساقه مو آسیب دیده؟

در زبان آرایشگری، سوختن مو گاهی به خشک شدن، کش آمدن یا خرد شدن ساقه گفته می‌شود. این با سوختگی پوست سر یکسان نیست. ساقه قسمت بیرون پوست است؛ سوختگی پوستی می‌تواند سد پوست را زخمی کند و در صدمه عمیق‌تر به ساختارهای داخل پوست برسد.

موی زبر، گره‌خورده یا شکننده بدون درد و زخم پوست بیشتر توجه را به آسیب ساقه جلب می‌کند. درد شدید، تاول، زخم، ترشح یا تغییر واضح پوست موضوع دیگری است. هر دو ممکن است با هم رخ دهند. برای تصمیم درباره فوریت، وضعیت پوست، چشم و تنفس را مقدم بر نتیجه رنگ ببینید؛ رسیدن به پایه روشن‌تر دلیل ادامه تماس آسیب‌زا نیست.

منابع این بخش: Defects of the hair shaft؛ Chemical Scalp Burn after Hair Coloring—Case Report with Literature Review

چه چیزهایی در صدمه نقش دارند؟

دکلره معمولاً با مواد اکسیدکننده و محیط قلیایی، رنگدانه مو را روشن می‌کند. فرمول‌ها متفاوت‌اند و بعضی پودرها یا کرم‌ها پرسولفات دارند. شدت تماس به فرمول، مدت، مقدار ماده، وضعیت پوست و شرایط اجرا بستگی دارد؛ نام رنگ پودر یا کشور سازنده به‌تنهایی ایمنی را تعیین نمی‌کند.

پوست خراشیده، ملتهب یا آفتاب‌سوخته محل مناسبی برای تماس تازه نیست. افزودن گرمای نامتناسب، نگه داشتن ماده بیش از دستور و تصمیم‌های اصلاحی بدون ارزیابی می‌توانند وضعیت را پیچیده کنند. از یک عکس یا روایت آنلاین نمی‌توان سهم هر عامل را تشخیص داد. بسته محصول و شرح اتفاق برای بررسی لازم‌اند؛ هیچ زمان یا نسبت عمومی جای دستور همان محصول را نمی‌گیرد.

منابع این بخش: Hair Dyes | FDA؛ Bleaching powders, bleaching creams and other hair lightening preparations as sources for health effects in hairdressers

سوزش، آلرژی و سوختگی از هم جدا هستند

تحریک می‌تواند با سوزش و قرمزی همراه باشد. آلرژی به بعضی مواد دکلره ممکن است کهیر، خارش، ورم یا درماتیت تأخیری ایجاد کند. سوختگی شیمیایی نیز ممکن است پوست را تاول‌دار یا زخمی کند. شروع سریع یا دیرهنگام علامت یک سرنخ است، اما به‌تنهایی نام بیماری را تعیین نمی‌کند.

پودر دکلره می‌تواند چشم و راه تنفس را هم آزار دهد و در بعضی افراد واکنش تنفسی مطرح باشد. تنگی نفس، خس‌خس شدید یا ورم دهان و گلو را با حساس بودن پوست یکی ندانید. حتی اگر پوست سر ظاهر قابل‌قبولی دارد، این علائم نیاز به اقدام فوری دارند. پس از توقف تماس، ادامه درمان باید بر اساس بررسی شدت و علت باشد.

منابع این بخش: Allergy to ammonium persulfate؛ Hair dye reactions

قدم‌های اول در احتمال سوختگی شیمیایی

تماس را فوراً قطع کنید. اگر لباس یا وسیله‌ای آلوده است، تماس آن با پوست را پایان دهید. پوست را با آب جاری خنک یا ولرم فراوان آبکشی کنید و همزمان برای کمک فوری اقدام کنید. راهنمای NHS Wales برای سوختگی شیمیایی آبکشی طولانی، حدود یک ساعت، را توصیه می‌کند؛ تأخیر در کمک گرفتن برای کامل کردن یک زمان خانگی مناسب نیست.

پوست را نسابید و برای خنثی کردن سرکه، آبلیمو، جوش‌شیرین یا ماده دیگری اضافه نکنید. کرم، روغن یا مخلوط خانگی روی ضایعه نزنید. درگیری چشم نیاز به آبکشی فوری و کمک پزشکی دارد. در سوختگی واقعی، شامپو یا درمان آرایشی جای آبکشی و ارزیابی را نمی‌گیرد. از ادامه دکلره یا رنگساژ همان روز خودداری کنید.

منابع این بخش: NHS Wales: Acid and chemical burns

تاول و زخم را دستکاری نکنید

تاول را نترکانید و پوسته یا بافت چسبیده را نکَنید. برای پوشاندن ظاهر، رنگ یا اسپری تازه روی محل نزنید. سوختگی شیمیایی باید سریع ارزیابی شود؛ انتخاب پانسمان و درمان به وضعیت ضایعه بستگی دارد. در ترشح، تب، درد رو به افزایش یا بی‌حسی، اهمیت پیگیری بیشتر می‌شود.

منابع این بخش: NHS Wales: Acid and chemical burns

چه زمانی مراجعه سریع لازم است؟

درد شدید یا پایدار، تاول، زخم باز، ترشح، تورم قابل‌توجه، ناحیه بی‌حس یا تغییر غیرعادی پوست به بررسی سریع نیاز دارد. درگیری چشم یا اختلال دید نیز فوری است. ضعف شدید، مشکل تنفس یا تورم زبان و گلو را مسیر اورژانس بدانید؛ منتظر وقت معمول یا جواب پیام نمانید.

قرمزی و حساسیت خفیف هم اگر رو به بدتر شدن است، نیاز به ارزیابی دارد. تب، بدبو شدن یا ترشح چرکی پس از زخم می‌تواند نشانه مشکل دیگری باشد و نباید با مالیدن روغن پوشانده شود. اگر دیابت، نقص ایمنی یا بیماری پوستی دارید، آن را در مراجعه بگویید؛ این اطلاعات در تصمیم درباره مراقبت از زخم مهم است.

منابع این بخش: Hair dye reactions؛ Chemical Scalp Burn after Hair Coloring—Case Report with Literature Review؛ NHS Wales: Acid and chemical burns

آیا مو پس از سوختگی دوباره رشد می‌کند؟

اگر مشکل فقط شکستگی ساقه باشد و فولیکول سالم بماند، رشد تازه مو ادامه دارد، هرچند برگشت طول و ظاهر زمان می‌خواهد. اگر سوختگی عمیق به فولیکول آسیب بزند، امکان اسکار و کم‌پشتی ماندگار وجود دارد. از روی روز اول یا تعداد موهای روی برس نمی‌توان نتیجه نهایی را پیش‌بینی کرد.

گزارش‌های موردی، امکان صدمه شدید را نشان می‌دهند، نه اینکه چنین اتفاقی برای هر دکلره یا هر برند رخ می‌دهد. پوست صاف و براق، ازبین رفتن دهانه مو، زخم ماندگار یا کم‌پشتی موضعی نیاز به پیگیری دارد. تشخیص ریزش اسکاری و درمان زخم موضوع متخصص است؛ محصول ترمیم ساقه نمی‌تواند فولیکول تخریب‌شده را بازسازی کند.

منابع این بخش: Chemical Scalp Burn after Hair Coloring—Case Report with Literature Review؛ Lichen Planopilaris

برای مراجعه چه چیزی همراه داشته باشیم؟

نام پودر یا کرم دکلره، اکسیدان، تونر و محصولات همراه را ثبت کنید. زمان شروع تماس، زمان آغاز سوزش، استفاده از فویل یا گرما و کاری که برای شست‌وشو انجام شده مهم‌اند. عکس واضح از بسته و شماره بچ و، اگر ممکن است، عکس روند ضایعه را نگه دارید.

هدف این اطلاعات روشن کردن مواجهه و برنامه مراقبت است. فرض نکنید چون محصول معروف بوده علت حتماً اشتباه اجراست، یا چون ناشناخته بوده سوختگی حتماً از تقلبی بودن آن ناشی شده است. هر دو ادعا به مدرک نیاز دارند. پس از بهتر شدن زخم نیز قبل از تماس تازه، علت حادثه و وضعیت پوست و مو باید مرور شود.

منابع این بخش: Patch tests: Skin Contact Allergy Tests Explained؛ Chemical Scalp Burn after Hair Coloring—Case Report with Literature Review

بازگشت به خدمات رنگ باید با چه ملاحظاتی باشد؟

تا وقتی پوست زخمی، دردناک یا ملتهب است، خدمات رنگ و دکلره انجام ندهید. معیار شروع دوباره فقط گذشت چند روز یا خوب شدن رنگ پوست نیست؛ نوع صدمه و باقی ماندن حساسیت هم اهمیت دارد. در سابقه واکنش به پرسولفات، عوض کردن پودر با کرم لزوماً ماده حساسیت‌زا را حذف نمی‌کند.

اگر تصمیم بعدی صرفاً اصلاح رنگ ساقه است، آن را از مراقبت زخم جدا ببینید. نتیجه ظاهری نامطلوب ناراحت‌کننده است، اما تماس تازه برای اصلاح فوری ممکن است آسیب اضافه کند. برنامه آینده باید با توقع واقع‌بینانه از روشن شدن مو، شناخت سابقه خدمات و رعایت دستور محصول همراه باشد.

منابع این بخش: Bleaching powders, bleaching creams and other hair lightening preparations as sources for health effects in hairdressers؛ Hair Dyes | FDA

پرسش‌های متداول

منابع و مطالعه بیشتر

• Defects of the hair shaft
• Chemical Scalp Burn after Hair Coloring—Case Report with Literature Review
• Hair Dyes | FDA
• Bleaching powders, bleaching creams and other hair lightening preparations as sources for health effects in hairdressers
• Allergy to ammonium persulfate
• Hair dye reactions
• NHS Wales: Acid and chemical burns
• Lichen Planopilaris
• Patch tests: Skin Contact Allergy Tests Explained
• نکات دکتر شاهوردی برای یک ارزیابی مفید