برجستگی قهوه‌ای یا تیره‌ای که روی پوست قرار گرفته و شبیه زگیل است، ممکن است کراتوز سبورئیک باشد؛ یک رشد خوش‌خیم شایع. بااین‌حال، ظاهر مشابه همیشه تشخیص یکسانی ندارد. اگر ضایعه تازه، خون‌ریزی‌دهنده یا در حال تغییر است، پیش از برداشت آن معاینه لازم است.
کراتوز سبورئیک چیست
کراتوز سبورئیک یک رشد خوش‌خیم سلول‌های سطحی پوست است که بیشتر در بزرگسالی دیده می‌شود. نام‌های «زگیل پیری» و «زگیل قهوه‌ای» برای آن به کار می‌روند، ولی این ضایعه همان زگیل ویروسی نیست و مسری محسوب نمی‌شود. ممکن است تنها یک ضایعه وجود داشته باشد یا با گذشت زمان تعداد زیادی روی تنه، صورت و گردن دیده شوند. کراتوز سبورئیک تأییدشده، ضایعه پیش‌سرطانی نیست؛ مسئله مهم تشخیص درست آن است. [۱،۲]
کراتوز سبورئیک چیست
ظاهر چسبیده به پوست و معنی زگیل پیری
کراتوز سبورئیک، کراتوز سبوریک و seborrheic keratosis نام‌های یک ضایعه خوش‌خیم‌اند. زگیل پیری نام عامیانه آن است؛ با زگیل ویروسی یکسان نیست و از تماس منتقل نمی‌شود. لکه قهوه ای برجسته شبیه چیزی چسبیده به پوست، روی صورت، تنه یا زیر سینه ممکن است این تشخیص را مطرح کند. عکس کراتوز سبورئیک صرفاً تنوع ظاهر را نشان می‌دهد؛ ضایعه تازه شما را تشخیص نمی‌دهد.
ظاهر معمول و تفاوت با ضایعات مشابه
رنگ می‌تواند از نزدیک رنگ پوست تا قهوه‌ای و سیاه متفاوت باشد. سطح بعضی ضایعات صاف و مومی و بعضی زبر یا زگیلی است؛ گاهی انگار روی پوست چسبیده‌اند. این ظاهر در همه موارد کلاسیک نیست. نوع تحریک‌شده ممکن است قرمز، پوسته‌دار یا زخمی به نظر برسد. کراتوز آکتینیک، خال، ملانوما و بعضی سرطان‌های کراتینوسیتی می‌توانند با آن اشتباه شوند. بنابراین تیره‌بودن به‌تنهایی نشانه سرطان نیست و ظاهر «چسبیده» نیز ضمانت خوش‌خیمی نیست. [۱،۲]
ظاهر معمول و تفاوت با ضایعات مشابه
سیاهی و شباهت به خال یا سرطان
آیا کراتوز سبورئیک می تواند شبیه ملانوما باشد؟ بله؛ کراتوز سبورئیک سیاه و ملتهب می‌تواند رنگ و حاشیه غیرمعمول پیدا کند. فرق کراتوز سبورئیک و سرطان پوست همیشه با نگاه ساده روشن نمی‌شود. درموسکوپی ممکن است کیست‌های کوچک شبیه دانه سفید یا ساختارهای شاخی نشان دهد، اما هیچ علامت منفردی تشخیص را تضمین نمی‌کند. آیا زگیل پیری به سرطان تبدیل می شود؟ نوع تأییدشده سرطان نیست؛ مسئله، اشتباه تشخیصی یا وجود ضایعه متفاوت کنار آن است.
ظاهر معمول و تفاوت با ضایعات مشابه
دانه‌های صورت در پوست تیره
درماتوز پاپولوزا سیاه یا dermatosis papulosa nigra معمولاً دانه‌های قهوه‌ای ریز صورت در پوست تیره است. دانه های قهوه ای ریز روی گونه درماتوز پاپولوزا نیگرا می‌توانند بخشی از این الگو باشند، اما هر دانه تیره چنین نیست. در درمان، احتمال تیرگی یا روشن شدن جای کار اهمیت دارد؛ روش و شدت برداشت باید محتاطانه انتخاب شود و نتیجه بدون تغییر رنگ تضمین نمی‌شود.
چه زمانی تشخیص دوباره بررسی می‌شود
اگر یک ضایعه با بقیه تفاوت دارد، ناگهان تغییر کرده، خودبه‌خود خونریزی می‌کند یا زخم ماندگار دارد، آن را برای معاینه مشخص کنید. درموسکوپی می‌تواند سرنخ‌هایی مانند ساختارهای ناشی از کراتین نشان دهد. وقتی اطمینان کافی وجود ندارد، بررسی بافت به‌جای تخریب فوری مطرح می‌شود. برداشتن یک ضایعه مشکوک با لیزر، بدون روشن‌شدن تشخیص، ممکن است فرصت بررسی مناسب نمونه را از بین ببرد. [۱،۳]
چه زمانی تشخیص دوباره بررسی می‌شود
خارش، دستکاری و خونریزی
کراتوز سبورئیک ملتهب ممکن است پس از اصطکاک خارش‌دار، قرمز و دلمه‌دار شود. آیا خونریزی کراتوز سبورئیک خطرناک است؟ خونریزی پس از کندن ممکن است از آسیب باشد، ولی خونریزی بی‌دلیل یا مکرر نیاز به بازبینی دارد. کراتوز سبورئیک ملتهب و SCC می‌توانند مشابه باشند؛ در شک تشخیصی نمونه لازم می‌شود. lichenoid keratosis، یا کراتوز لیکنوئید، الگوی التهابی دیگری است و معادل سرطان نیست. لکه زگیل پیری را نکنید.
چه زمانی تشخیص دوباره بررسی می‌شود
تعداد زیاد و شروع ناگهانی چه بررسی‌ای می‌خواهد؟
ایجاد ناگهانی تعداد زیاد کراتوز سبورئیک را به پزشک بگویید، به‌ویژه اگر خارش شدید، کاهش وزن یا علامت عمومی همراه دارد. ارتباطی با نام Leser–Trélat مطرح شده، اما خود این ظاهر اثبات سرطان داخلی نیست و وجود ضایعات متعدد در سن بالاتر هم شایع است. پزشک براساس سن، علائم و معاینه درباره بررسی بیشتر تصمیم می‌گیرد؛ جست‌وجوی نام این علامت نباید موجب تشخیص خودسرانه شود.
روش‌های برداشت و محدودیت‌ها
ضایعه بی‌علامت و تشخیص‌داده‌شده معمولاً به درمان نیاز ندارد. اگر خارش، گیرکردن به لباس، تحریک مکرر یا نگرانی ظاهری وجود داشته باشد، پزشک روش مناسب را انتخاب می‌کند. کرایوتراپی برای بعضی ضایعات سطحی، برداشت سطحی یا کورتاژ برای برخی ضایعات برجسته و روش‌های دیگر در موقعیت‌های منتخب استفاده می‌شوند. اگر نیاز تشخیصی وجود داشته باشد، حفظ نمونه اولویت دارد. درمان ممکن است تاول، دلمه، اسکار یا تیرگی و روشنی پوست ایجاد کند؛ به‌ویژه در پوست تیره، انتخاب عمق و روش اهمیت دارد. [۳،۴]
تعداد زیاد و پیدایش ناگهانی چه معنایی دارد
افزایش تدریجی تعداد با سن شایع است و وجود چند ضایعه معمولی به‌خودی‌خود دلیل جست‌وجوی سرطان داخلی نیست. پیدایش سریع تعداد زیادی ضایعه، به‌خصوص همراه علائم عمومی یا تغییر دارو، نیازمند بررسی شرح حال است. پدیده لزر ترلا مطرح شده، اما اختصاصی نیست و از روی تعداد ضایعات نمی‌توان بدخیمی داخلی را نتیجه گرفت. ارزیابی و آزمایش باید بر اساس سن، سابقه، علائم و یافته معاینه انجام شود؛ نه یک برنامه آزمایش ثابت برای همه. [۱]
تعداد زیاد و پیدایش ناگهانی چه معنایی دارد
انتخاب برداشت و احتمال ضایعه تازه
برداشتن کراتوز سبورئیک با کرایوتراپی برای بعضی ضایعات سطحی مناسب است؛ درمان لکه برجسته سبورئیک با کورتاژ یعنی تراش کنترل‌شده توسط پزشک. انتخاب روش برداشت کراتوز سبورئیک روی صورت به عمق، رنگ پوست و اطمینان از تشخیص بستگی دارد. باقی ماندن قسمتی از ضایعه یا ایجاد ضایعات جدید ممکن است رخ دهد؛ عود پس از برداشت باید از رشد یک ضایعه متفاوت تفکیک شود.
نکات دکتر شاهوردی
پیش از اقدام زیبایی، ضایعه‌ای را که متفاوت یا تازه است جداگانه نشان دهید؛ داشتن ده‌ها کراتوز سبورئیک، خوش‌خیمی برجستگی یازدهم را ثابت نمی‌کند. برای نواحی قابل‌دیدن، درباره احتمال تغییر رنگ و باقی‌ماندن اثر درمان گفت‌وگو کنید. پس از برداشت، دلمه را نکنید و مراقبت تعیین‌شده را انجام دهید. اگر از داروی بدون نسخه، اسید یا وسیله برداشت خانگی استفاده کرده‌اید، نام محصول و زمان آن را بگویید. این مواد می‌توانند التهاب و اسکار ایجاد کنند و ظاهر تشخیصی را تغییر دهند. [۴،۵]
پرسش‌های رایج
آیا کراتوز سبورئیک به ملانوما تبدیل می‌شود؟
ضایعه تأییدشده پیش‌سرطان نیست؛ خطر اصلی اشتباه‌گرفتن یک ضایعه دیگر با آن یا وجود هم‌زمان ضایعه‌ای متفاوت است.
آیا کراتوز سبورئیک مسری است؟
خیر. برخلاف زگیل ویروسی، این رشد پوستی از تماس معمول به دیگران منتقل نمی‌شود و نام زگیل پیری نباید باعث این تصور شود.
آیا لیزر همیشه بهترین روش است؟
خیر. ضخامت، محل، رنگ پوست، هدف درمان و نیاز به نمونه پاتولوژی تعیین می‌کنند کدام روش مناسب‌تر است.
آیا بعد از درمان دوباره ضایعه ایجاد می‌شود؟
ممکن است ضایعه کاملاً برداشته نشده باشد یا کراتوزهای تازه در نقاط دیگر پدید آیند؛ درمان یک ضایعه جلوی همه ضایعات آینده را نمی‌گیرد.
ارزیابی ضایعه در مطب نیاوران
برای ارزیابی ضایعه و تعیین ضرورت درموسکوپی یا نمونه‌برداری، می‌توانید برای ویزیت مطب نیاوران دکتر شاهوردی هماهنگ کنید. اطلاعات مراجعه و تماس؛ ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ یا ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹. زمان مراجعه پس از تماس تلفنی تأیید می‌شود.
منابع
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم می‌توانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین میرود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.