سارکوم کاپوزی، تومور عروقی مرتبط با ویروس HHV-8 یا KSHV است. این بیماری ممکن است به صورت لکه یا برجستگی بنفش، قرمز یا قهوه‌ای دیده شود و گاهی مخاط دهان، غدد لنفاوی یا اعضای داخلی را درگیر کند. نام کاپوزی به‌تنهایی به معنی ابتلا به HIV نیست؛ نوع کلاسیک در افراد بدون HIV نیز رخ می‌دهد. تشخیص و بررسی زمینه ایمنی باید با احترام به حریم خصوصی بیمار انجام شود.
علائم کاپوزی روی پوست
ضایعات می‌توانند مسطح یا برجسته باشند، یکی یا متعدد باشند و به‌آرامی یا سریع‌تر تغییر کنند. در نوع کلاسیک، ساق و پا محل شایعی است. ورم اندام، درد، زخم یا خونریزی ممکن است در بیماری گسترده‌تر ایجاد شود. ضایعات دهانی، به‌ویژه روی کام، گاهی دیده می‌شوند. در پوست تیره رنگ، ضایعه ممکن است بیشتر قهوه‌ای یا تیره به نظر برسد.
کبودی، لکه‌های ناشی از نارسایی وریدی، پورپورا، برخی همانژیوم‌ها، عفونت‌هایی مانند آنژیوماتوز باسیلری و سایر تومورهای عروقی در تشخیص افتراقی قرار دارند. باقی ماندن یا افزایش تعداد لکه‌های بدون ضربه، مخصوصاً همراه با تورم یا ضعف ایمنی، دلیل معاینه است؛ رنگ ضایعه به‌تنهایی برای افتراق کافی نیست.
ظاهر ضایعه و نشانه‌های قابل توجه
- علائم سارکوم کاپوزی، عکس سارکوم کاپوزی
- گاهی فقط چند لکه یا ندول دیده می‌شود. ظاهر قرمز تا بنفش و محل پا سرنخ‌اند، ولی عکس یا شمارش لکه‌ها تشخیص یا وسعت داخلی را تعیین نمی‌کند.
- لکه بنفش کاپوزی
- کاپوزی توموری با تمایز عروقی و ارتباط با HHV8 است. لکه یا ندول قرمز، بنفش یا قهوه‌ای ممکن است در پوست یا مخاط دیده شود؛ تأیید نام با نمونه بافتی است.
- لکه بنفش ساق و احتمال سارکوم کاپوزی
- هر لکه بنفش کاپوزی نیست. کبودی معمولاً با زمان تغییر رنگ داده و فروکش می‌کند؛ لکه‌ای که باقی می‌ماند، برجسته می‌شود یا گسترش می‌یابد نیاز به بررسی دارد.
آیا لکه بنفش پوست نشانه کاپوزی است؟
هر لکه بنفش کاپوزی نیست. کبودی معمولاً با زمان تغییر رنگ داده و فروکش می‌کند؛ لکه‌ای که باقی می‌ماند، برجسته می‌شود یا گسترش می‌یابد نیاز به بررسی دارد.
کاپوزی کلاسیک در سالمندان چه شکلی است
نوع کلاسیک اغلب در سالمندان با لکه‌ها یا ندول‌های آهسته‌رشد پایین پا ظاهر می‌شود. سیر آرام ممکن است وجود داشته باشد، اما نیاز به تشخیص و پیگیری باقی است.
آیا هر لکه بنفش پا کاپوزی است
هر لکه بنفش کاپوزی نیست. کبودی معمولاً با زمان تغییر رنگ داده و فروکش می‌کند؛ لکه‌ای که باقی می‌ماند، برجسته می‌شود یا گسترش می‌یابد نیاز به بررسی دارد.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی، NCI: کاپوزی
انواع کاپوزی چه تفاوتی دارند؟
نوع کلاسیک معمولاً در سنین بالاتر دیده می‌شود و ممکن است مدت طولانی به پوست محدود بماند. نوع مرتبط با HIV با وضعیت ایمنی و کنترل ویروس ارتباط دارد. نوع ناشی از سرکوب ایمنی، از جمله پس از پیوند عضو، مسیر درمان متفاوتی دارد. نوع اندمیک بیشتر با مناطق خاص جغرافیایی شناخته می‌شود. این تقسیم‌بندی در کنار وسعت بیماری به انتخاب درمان کمک می‌کند و درباره هر فرد باید جداگانه ارزیابی شود.
تعریف و نام‌های دیگر
- سارکوم کاپوسی، کاپوزی پوست
- کاپوزی توموری با تمایز عروقی و ارتباط با HHV8 است. لکه یا ندول قرمز، بنفش یا قهوه‌ای ممکن است در پوست یا مخاط دیده شود؛ تأیید نام با نمونه بافتی است.
- سارکوم کاپوزی کلاسیک، سارکوم کاپوزی در سالمندان
- نوع کلاسیک اغلب در سالمندان با لکه‌ها یا ندول‌های آهسته‌رشد پایین پا ظاهر می‌شود. سیر آرام ممکن است وجود داشته باشد، اما نیاز به تشخیص و پیگیری باقی است.
- سارکوم کاپوزی اندمیک، سارکوم کاپوزی در کودکان
- نوع اندمیک بیشتر در بخش‌هایی از آفریقای زیرصحرا توصیف شده است. در کودکان می‌تواند غدد یا اعضای داخلی را درگیر کند؛ الگوی آرام سالمندان را نباید به کودک تعمیم داد.
- سارکوم کاپوزی مرتبط با ایدز
- در نوع مرتبط با HIV، درمان ضدویروسی و وضعیت ایمنی جزء اصلی برنامه‌اند. آزمایش HIV می‌تواند در بررسی تشخیص‌داده‌شده مطرح شود و نتیجه آن باید محرمانه و با مشاوره تفسیر شود.
- سارکوم کاپوزی پا
- گاهی فقط چند لکه یا ندول دیده می‌شود. ظاهر قرمز تا بنفش و محل پا سرنخ‌اند، ولی عکس یا شمارش لکه‌ها تشخیص یا وسعت داخلی را تعیین نمی‌کند.
- سارکوم کاپوزی دهان، سارکوم کاپوزی دهان و پوست
- کاپوزی گاهی کام یا سایر مخاط‌ها را درگیر می‌کند. لکه یا توده دهانی پایدار باید بررسی شود؛ درگیری دهان به‌تنهایی درباره تمام اعضای داخلی حکم نمی‌دهد.
- سارکوم کاپوزی و ورم پا، کاپوزی و تورم اندام تحتانی
- کاپوزی می‌تواند با اختلال جریان لنف و ورم اندام همراه شود؛ ورم پا علل شایع دیگری نیز دارد. افزایش ورم، زخم یا درد باید در ارزیابی وسعت بیماری ثبت شود.
- سارکوم کاپوزی و ویروس HHV8
- HHV8 یا KSHV نام ویروس مرتبط با کاپوزی است. رنگ‌آمیزی ویروسی در نمونه به تشخیص کمک می‌کند؛ وجود عفونت در فرد به معنی ابتلای حتمی به تومور نیست.
- کاپوزی کلاسیک و ارزیابی درگیری داخلی
- درگیری غدد، گوارش یا ریه ممکن است رخ دهد. در نوع کلاسیک بررسی متناسب با علائم و معاینه است؛ خونریزی گوارشی یا مشکل تنفس مسیر بررسی را تغییر می‌دهد.
- تفاوت کاپوزی و آنژیوسارکوم
- کاپوزی و آنژیوسارکوم هر دو ممکن است ظاهر عروقی داشته باشند، اما تومورهای متفاوت‌اند. HHV8، معماری بافت و رنگ‌آمیزی‌ها به جداسازی آنها کمک می‌کنند.
- سارکوم کاپوزی با کبودی معمولی فرق دارد
- هر لکه بنفش کاپوزی نیست. کبودی معمولاً با زمان تغییر رنگ داده و فروکش می‌کند؛ لکه‌ای که باقی می‌ماند، برجسته می‌شود یا گسترش می‌یابد نیاز به بررسی دارد.
سارکوم کاپوزی چیست؟
کاپوزی توموری با تمایز عروقی و ارتباط با HHV8 است. لکه یا ندول قرمز، بنفش یا قهوه‌ای ممکن است در پوست یا مخاط دیده شود؛ تأیید نام با نمونه بافتی است.
ویروس HHV8 چیست؟
HHV8، با نام دیگر KSHV، ویروس مرتبط با کاپوزی است. بسیاری از افراد آلوده دچار این تومور نمی‌شوند؛ وضعیت ایمنی و عوامل دیگر در بروز بیماری نقش دارند.
کاپوزی با آنژیوم چه تفاوتی دارد
آنژیوم‌های خوش‌خیم، کبودی و بیماری‌های دیگر هم رنگ بنفش یا قرمز دارند؛ رنگ به‌تنهایی افتراق‌دهنده نیست. ضایعه پایدار یا رو به رشد باید معاینه شود.
کاپوزی ممکن است فقط چند ضایعه پوستی داشته باشد
گاهی فقط چند لکه یا ندول دیده می‌شود. ظاهر قرمز تا بنفش و محل پا سرنخ‌اند، ولی عکس یا شمارش لکه‌ها تشخیص یا وسعت داخلی را تعیین نمی‌کند.
سارکوم کاپوزی یاتروژنیک یعنی چه
یاتروژنیک یعنی در زمینه درمان سرکوب‌کننده ایمنی، مانند پس از پیوند، دیده شده است. تغییر این داروها فقط با تیم پیوند انجام می‌شود؛ حفظ عضو پیوندی هم باید در تصمیم دخیل باشد.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی، NCI: کاپوزی
بیوپسی و بررسی‌های تکمیلی
نمونه‌برداری از ضایعه، همراه با بررسی میکروسکوپی و رنگ‌آمیزی اختصاصی HHV-8، پایه تشخیص است. آزمایش خون یا ظاهر ضایعه جایگزین آن نیست. پزشک در مورد پیوند، داروهای تضعیف‌کننده ایمنی، عفونت‌های زمینه‌ای و علائم عمومی سؤال می‌کند. آزمایش HIV معمولاً بخشی از بررسی علت زمینه‌ای است و نتیجه آن باید در چهارچوب محرمانه پزشکی تفسیر شود.
بررسی دهان، غدد لنفاوی و ورم اندام اهمیت دارد. سرفه پایدار، تنگی نفس، خونریزی گوارشی یا علائم شکمی ممکن است بررسی عضو درگیر را ضروری کند. انجام آندوسکوپی یا تصویربرداری برای همه بیماران به یک شکل نیست؛ نشانه‌ها و یافته‌های معاینه مسیر را تعیین می‌کنند. تنگی نفس شدید یا خونریزی قابل‌توجه به ارزیابی فوری نیاز دارد.
مسیر بررسی و تشخیص
- تشخیص سارکوم کاپوزی
- بیوپسی ضایعه، معاینه پوست و مخاط و غدد، و بررسی وضعیت ایمنی پایه ارزیابی‌اند. تصویربرداری یا آندوسکوپی برای همه افراد با چند لکه محدود به یک شکل لازم نیست.
- تشخیص سارکوم کاپوزی در بیوپسی پوست
- در بیوپسی، معماری عروقی و سلول‌های دوکی همراه رنگ‌آمیزی HHV8 از تشخیص کاپوزی پشتیبانی می‌کنند. تشخیص باید با ظاهر و زمینه ایمنی بیمار تطبیق داده شود.
- آزمایش HIV در بررسی سارکوم کاپوزی
- در نوع مرتبط با HIV، درمان ضدویروسی و وضعیت ایمنی جزء اصلی برنامه‌اند. آزمایش HIV می‌تواند در بررسی تشخیص‌داده‌شده مطرح شود و نتیجه آن باید محرمانه و با مشاوره تفسیر شود.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی
بیوپسی و بررسی‌های تکمیلی
HHV8 و LANA در گزارش بافت چه معنایی دارند؟
عبارت HHV8 LANA immunostain به رنگ‌آمیزی اختصاصی نمونه بافت برای شناسایی پروتئین هسته‌ای نهفته ویروس HHV8 اشاره دارد. این آزمایش به آسیب‌شناس کمک می‌کند در کنار شکل سلول‌ها و رگ‌های نمونه، تشخیص سارکوم کاپوزی را بررسی کند؛ به‌ویژه وقتی ظاهر بافت با ضایعات عروقی دیگر شباهت دارد. گزارش مثبت یا منفی باید همراه با کیفیت نمونه، سایر یافته‌های بافت و وضعیت بالینی تفسیر شود. این رنگ‌آمیزی به‌تنهایی مرحله بیماری یا وجود HIV را مشخص نمی‌کند؛ آزمایش HIV و بررسی گستردگی بیماری مسیر جداگانه‌ای دارند. اگر این عبارت در جواب بیوپسی شما آمده است، از پزشک بپرسید نتیجه نهایی تشخیص چیست و آیا بررسی دیگری لازم است.
درمان کاپوزی محدود و گسترده
برای ضایعات محدود، روش‌های موضعی مانند جراحی منتخب، پرتودرمانی یا درمان داخل ضایعه ممکن است مطرح شوند. در بیماری گسترده، علامت‌دار یا احشایی، درمان سیستمیک زیر نظر انکولوژی اهمیت پیدا می‌کند. تعداد ضایعات تنها معیار تصمیم نیست؛ سرعت پیشرفت، ورم، درد، محل ضایعات و درگیری اعضا نیز تعیین‌کننده‌اند.
در کاپوزی مرتبط با HIV، درمان ضدرتروویروسی بخش اساسی مراقبت است و در بیماری پیشرفته ممکن است هم‌زمان درمان ضدتومور لازم شود. در بیمار پیوندی، تغییر درمان مهارکننده ایمنی باید با تیم پیوند هماهنگ باشد؛ قطع خودسرانه دارو خطر پس‌زدن عضو دارد. کورتون سیستمیک ممکن است کاپوزی را تشدید کند و نباید برای ضایعات ناشناخته بدون ارزیابی تجویز یا مصرف شود.
انتخاب درمان
- درمان سارکوم کاپوزی، گزینه‌های درمان ضایعات پوستی کاپوزی
- وسعت، درد یا ورم، درگیری اعضا و زمینه ایمنی درمان را تعیین می‌کنند. روش موضعی در موارد محدود و درمان سیستمیک در برخی موارد گسترده مطرح‌اند.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی
پیگیری، انتقال و زندگی روزمره
خود سرطان از طریق دست دادن، زندگی مشترک یا تماس معمول منتقل نمی‌شود؛ انتقال ویروس زمینه‌ای موضوع جداگانه‌ای است و داشتن آن به معنی سرطان نیست. بعد از درمان، ثبت تعداد ضایعات، عکس‌های استاندارد و بررسی علائم جدید مفید است. عود یا ضایعه تازه الزاماً به معنی شکست تمام درمان‌ها نیست، اما نیازمند بازبینی مرحله بیماری و وضعیت ایمنی است.
در ویزیت پوست می‌توان ماهیت ضایعه، نیاز به نمونه‌برداری و ضرورت هماهنگی با عفونی، هماتولوژی یا انکولوژی را مشخص کرد. ارائه فهرست کامل داروها و نتیجه آزمایش‌های قبلی از اقدامات تکراری و تصمیم‌های پراکنده جلوگیری می‌کند.
پیگیری و مراقبت پس از درمان
- کاپوزی پس از پیوند عضو
- یاتروژنیک یعنی در زمینه درمان سرکوب‌کننده ایمنی، مانند پس از پیوند، دیده شده است. تغییر این داروها فقط با تیم پیوند انجام می‌شود؛ حفظ عضو پیوندی هم باید در تصمیم دخیل باشد.
- پیگیری ضایعات جدید در بیمار کاپوزی
- تعداد، رنگ و برجستگی ضایعات و ورم در پیگیری ثبت می‌شوند. ضایعه جدید یا علامت عمومی تازه را به تیم درمان اطلاع دهید؛ خشک شدن یک لکه، پایان قطعی پیگیری نیست.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی
علت‌ها و عوامل خطر
- کاپوزی ناشی از نقص ایمنی
- در نوع مرتبط با HIV، درمان ضدویروسی و وضعیت ایمنی جزء اصلی برنامه‌اند. آزمایش HIV می‌تواند در بررسی تشخیص‌داده‌شده مطرح شود و نتیجه آن باید محرمانه و با مشاوره تفسیر شود.
کاپوزی مرتبط با HIV چه تفاوتی دارد
نوع مرتبط با HIV می‌تواند پوست، مخاط، غدد و اعضا را درگیر کند؛ درمان HIV و وضعیت ایمنی جزء اصلی برنامه‌اند. الگوی محدود و آهسته نوع کلاسیک را نباید به همه بیماران HIV تعمیم داد.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی
فهم نام‌ها و جواب پاتولوژی
- HHV8 در گزارش پاتولوژی کاپوزی
- مثبت بودن رنگ‌آمیزی HHV8 در زمینه شکل بافتی مناسب از تشخیص کاپوزی پشتیبانی می‌کند. گزارش باید همراه معماری نمونه خوانده شود، نه فقط یک کلمه مثبت.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی
واژه‌های انگلیسی در گزارش و منابع پزشکی
| عبارت انگلیسی | معنی و اهمیت برای بیمار |
|---|---|
| Kaposi sarcoma KS |
کاپوزی توموری با تمایز عروقی و ارتباط با HHV8 است. لکه یا ندول قرمز، بنفش یا قهوه‌ای ممکن است در پوست یا مخاط دیده شود؛ تأیید نام با نمونه بافتی است. |
| HHV8 Kaposi | این عبارت به ارتباط HHV8 با کاپوزی اشاره دارد؛ رنگ‌آمیزی ویروس در نمونه بافت کمک‌کننده است، اما آزمایش عفونت به‌تنهایی تشخیص تومور نیست. |
| Kaposi ACTG staging | ACTG در کاپوزی مرتبط با HIV سه بُعد تومور، وضعیت ایمنی و بیماری عمومی را بررسی می‌کند. این نام برابر مرحله‌بندی ساده فقط بر اساس اندازه لکه نیست. |
| Kaposi IRIS | IRIS به التهاب پس از بازیابی ایمنی اشاره دارد؛ کاپوزی ممکن است در شروع درمان HIV آشکارتر یا بدتر شود. این حالت به ارزیابی تیم HIV و سرطان نیاز دارد و دلیل قطع خودسرانه دارو نیست. |
| liposomal doxorubicin Kaposi | دوکسوروبیسین لیپوزومی یکی از گزینه‌های سیستمیک در شرایط منتخب کاپوزی پیشرفته است؛ چند لکه محدود پوست الزاماً نیازمند این دارو نیست. |
| classic Kaposi sarcoma clinical presentation | نوع کلاسیک اغلب در سالمندان با لکه‌ها یا ندول‌های آهسته‌رشد پایین پا ظاهر می‌شود. سیر آرام ممکن است وجود داشته باشد، اما نیاز به تشخیص و پیگیری باقی است. |
| HHV8 positive Kaposi sarcoma skin | HHV8 یا KSHV نام ویروس مرتبط با کاپوزی است. رنگ‌آمیزی ویروسی در نمونه به تشخیص کمک می‌کند؛ وجود عفونت در فرد به معنی ابتلای حتمی به تومور نیست. |
| iatrogenic Kaposi sarcoma transplantation | یاتروژنیک یعنی در زمینه درمان سرکوب‌کننده ایمنی، مانند پس از پیوند، دیده شده است. تغییر این داروها فقط با تیم پیوند انجام می‌شود؛ حفظ عضو پیوندی هم باید در تصمیم دخیل باشد. |
| Kaposi sarcoma versus vascular lesions | آنژیوم‌های خوش‌خیم، کبودی و بیماری‌های دیگر هم رنگ بنفش یا قرمز دارند؛ رنگ به‌تنهایی افتراق‌دهنده نیست. ضایعه پایدار یا رو به رشد باید معاینه شود. |
| cutaneous Kaposi sarcoma staging | مرحله و گستردگی کاپوزی با پوست، مخاط، غدد، علائم داخلی و وضعیت ایمنی ارزیابی می‌شوند. در نوع مرتبط با HIV، ACTG ابعاد تومور، ایمنی و بیماری عمومی را جدا بررسی می‌کند. |
منابع این بخش: NCI: کاپوزی، NCI: کاپوزی
نکات دکتر شاهوردی
لکه بنفش را از روی عکس کاپوزی تشخیص ندهید. برای ضایعه تازه یا ماندگار معاینه لازم است و در صورت لزوم نمونه‌برداری انجام می‌شود.
سابقه پیوند، داروهای سرکوب ایمنی و درمان HIV را به تیم درمان اطلاع دهید. این داروها را برای تغییر ضایعات پوستی خودسرانه قطع نکنید.
ضایعه داخل دهان یا نشانه‌های تازه تنفسی و گوارشی را هم مطرح کنید. درمان کاپوزی فقط بر اساس تعداد لکه‌های قابل‌دیدن انتخاب نمی‌شود.
پرسش‌های متداول
آیا هر لکه بنفش روی پا کاپوزی است؟
خیر. کبودی، نارسایی وریدی و ضایعات عروقی خوش‌خیم شایع‌ترند. ضایعه پایدار یا رو به افزایش باید معاینه شود و در صورت شک، بیوپسی انجام شود.
آیا تشخیص کاپوزی به معنی HIV است؟
خیر. کاپوزی کلاسیک و کاپوزی مرتبط با داروهای مهارکننده ایمنی نیز وجود دارند. بررسی HIV برای یافتن زمینه بیماری است و نباید موجب برچسب‌زنی شود.
HHV-8 همان تبخال معمولی است؟
خیر. HHV-8 با ویروس‌های شایع تبخال لب و تناسلی تفاوت دارد. مثبت بودن تماس با ویروس نیز به‌تنهایی وجود کاپوزی را اثبات نمی‌کند.
آیا بیمار پیوندی باید داروهایش را قطع کند؟
خیر. تغییر داروها باید با تیم پیوند و تیم درمان تومور هماهنگ شود. قطع خودسرانه می‌تواند برای عضو پیوندشده خطرناک باشد.
آیا کاپوزی فقط روی پوست است؟
ممکن است محدود به پوست باشد، اما مخاط، غدد لنفاوی و اعضای داخلی نیز می‌توانند درگیر شوند. بررسی بیشتر براساس علائم و وسعت بیماری انتخاب می‌شود.
پرسش‌های عملی و برداشت‌های نادرست
آیا کاپوزی بدون ایدز ایجاد می شود؟
بله؛ نوع کلاسیک، اندمیک و مرتبط با سرکوب ایمنی نیز وجود دارند. تشخیص کاپوزی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند فرد ایدز دارد.
آیا سارکوم کاپوزی واگیردار است؟
خود سرطان کاپوزی از تماس معمول با بیمار منتقل نمی‌شود. HHV8 ویروسی با راه‌های انتقال خود است؛ عفونت با آن و ابتلا به کاپوزی یک مفهوم نیستند.
کاپوزی چه فرقی با کبودی دارد؟
هر لکه بنفش کاپوزی نیست. کبودی معمولاً با زمان تغییر رنگ داده و فروکش می‌کند؛ لکه‌ای که باقی می‌ماند، برجسته می‌شود یا گسترش می‌یابد نیاز به بررسی دارد.
آیا سارکوم کاپوزی به اندام های داخلی می رسد؟
درگیری غدد، گوارش یا ریه ممکن است رخ دهد. در نوع کلاسیک بررسی متناسب با علائم و معاینه است؛ خونریزی گوارشی یا مشکل تنفس مسیر بررسی را تغییر می‌دهد.
منابع این بخش: NCI: کاپوزی، NCI: کاپوزی
منابع علمی
برای معاینه ضایعه، بررسی ضرورت نمونه‌برداری و مشخص شدن مسیر ارجاع، وقت مشاوره پوست با دکتر محمدحسن شاهوردی بگیرید. گزارش پاتولوژی، تصاویر قبلی و فهرست داروها را همراه بیاورید.
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم می‌توانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین میرود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.