زخم مزمن فقط یک علت ندارد. بررسی خون‌رسانی، عفونت، التهاب و در موارد مشکوک تومور، برای درمان درست لازم است.
زخمی که بسته نمی‌شود یا پس از بهبود دوباره در همان نقطه باز می‌شود، نیازمند پیدا کردن علت است. دیابت، اختلال خون‌رسانی، فشار، عفونت و بیماری التهابی از علت‌های ممکن‌اند. بعضی سرطان‌های پوست نیز می‌توانند زخمی شوند. هدف معاینه، تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب است؛ هر زخم مزمن را نباید سرطان دانست یا صرفاً با پماد درمان کرد.
چه اطلاعاتی درباره زخم مهم است؟
زمان شروع، علت احتمالی، تغییر اندازه، میزان درد و وجود ترشح را ثبت کنید. اگر زخم روی اسکار سوختگی یا زخم قدیمی ایجاد شده، این سابقه را بگویید. عکس‌های قبلی و نام پانسمان‌ها یا داروهای مصرف‌شده می‌توانند روند را روشن کنند.
محل زخم نیز مهم است. زخم ساق ممکن است با مشکل عروقی یا دیابت مرتبط باشد؛ زخم کوچک روی بینی یا گوش می‌تواند مسیر بررسی دیگری داشته باشد. وجود خونریزی، برجستگی یا سفتی لبه، رشد بافت غیرعادی و تغییر تازه در زخم قدیمی، باید دقیق معاینه شود.
چه اطلاعاتی درباره زخم مهم است؟
زخم مزمن بینی، لب و گوش را با محل و رفتار آن بررسی کنید
زخم مزمن کنار بینی یا زخم بینی که خوب نمی شود گاهی از آسیب و التهاب است؛ سرطان بازال هم می‌تواند با دلمه‌ای کوچک و خونریزی تکراری دیده شود. زخم لب مزمن، زخم گوش که دلمه می بندد و دوباره باز می شود و زخم پوست سر که مرتب خون می آید نیز به معاینه نیاز دارند. مدت، رشد و آسیب آفتاب را ثبت کنید؛ محل به‌تنهایی تشخیص نیست.
زخم صورت ماه هاست بسته نمی شود یا دلمه همیشگی یک نقطه از گونه را با یک عکس بدون تاریخ پیگیری نکنید. زخم پوست بدون ضربه قبلی و زخمی که ظاهراً کوچک است اما بسته نمی‌شود، دلیل مناسبی برای گرفتن وقت معاینه است. زخم لب که با پماد بهتر نشده است ممکن است علت متفاوتی از التهاب ساده داشته باشد؛ تکرار همان پماد جای بررسی علت را نمی‌گیرد.
کدام سرطان‌ها می‌توانند شبیه زخم باشند؟
BCC گاهی به صورت زخمی دیده می‌شود که دلمه می‌بندد و دوباره باز می‌شود. SCC نیز ممکن است سطح زخمی یا پوسته‌دار داشته باشد. ظاهر زخم اختصاصی نیست؛ عفونت و بیماری التهابی نیز می‌توانند بسیار مشابه باشند.
ایجاد SCC در بعضی اسکارها یا زخم‌های مزمن، زخم مارژولن نام دارد. این وضعیت نادر است و به معنی سرطانی شدن همه اسکارهای سوختگی نیست. تغییر تازه در محل یک زخم یا اسکار قدیمی، اهمیت بازبینی تشخیص را بیشتر می‌کند. برای نگرانی مشخص، منتظر رسیدن به یک مدت ثابت نمانید.
کدام سرطان‌ها می‌توانند شبیه زخم باشند؟
بهبود موقت، دلمه و باز شدن دوباره چه معنایی دارند؟
زخم خوب‌نشونده یا nonhealing wound اصطلاحی برای بسته نشدن پایدار زخم است. زخم عود کننده پوست می‌تواند مدتی دلمه ببندد و دوباره باز شود. خونریزی یا زخم دلمه‌ای که بهبود می‌یابد و عود می‌کند، در شمار زخم‌های بهبود نیافته قرار می‌گیرد؛ پوشیده شدن سطح با دلمه به معنی رفع علت زیر آن نیست.
آیا زخمی که خوب نمی شود سرطان است؟ الزاماً نه؛ اختلال گردش خون، فشار، دیابت، عفونت و التهاب هم ممکن‌اند. اما زخم پوست با خونریزی مکرر، زخم باز روی برجستگی پوستی یا زخم شبیه عفونت که با آنتی بیوتیک خوب نشده، باید از نظر علت‌های دیگر، از جمله سرطان پوست، بررسی شود. تفاوت زخم ناشی از ضربه یا سرطان پوست را با روند ترمیم، معاینه و گاهی نمونه مشخص می‌کنند؛ ظاهر یک روز کافی نیست.
کدام سرطان‌ها می‌توانند شبیه زخم باشند؟
رشد تازه در سوختگی یا اسکار قدیمی
توده در جای سوختگی قدیمی، زخم قدیمی محل سوختگی شروع به رشد کرده یا زخم دردناک رو به رشد در جای اسکار قدیمی، تغییر قابل چشم‌پوشی نیست. زخم مارجولین نام سرطان ایجادشده در بعضی زخم‌ها و اسکارهای مزمن است؛ هر سوختگی قدیمی چنین سرنوشتی ندارد. حاشیه سفت یا برجسته، افزایش اندازه و خونریزی تازه را زود گزارش کنید.
در معاینه چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
پزشک علاوه بر خود زخم، پوست اطراف، سابقه بیماری و داروها را بررسی می‌کند. بسته به محل و شرایط، ارزیابی عروقی، قند خون، عفونت یا بیماری‌های دیگر ممکن است لازم شود. هیچ آزمایش واحدی پاسخ تمام زخم‌ها را نمی‌دهد.
اگر تومور مطرح باشد یا روند با تشخیص اولیه سازگار نباشد، نمونه‌برداری از محل مناسب ممکن است انجام شود. یک نمونه کوچک یا برداشت از قسمت نامناسب می‌تواند اطلاعات محدود بدهد؛ گاهی چند نمونه یا بازبینی لازم است. پاسخ بافت باید با ظاهر و روند زخم تطبیق داده شود.
در معاینه چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
زخم ساق و دیابت: درمان علت زمینه‌ای همراه با بررسی تغییر تازه
زخم مزمن ساق با حاشیه برجسته ممکن است علت عروقی داشته باشد، اما حاشیه جدید، توده یا تغییر روند، ارزیابی بدخیمی را هم مطرح می‌کند. پاسخ به «آیا زخم دیابتی ممکن است نیاز به نمونه برداری داشته باشد؟» مثبت است؛ اگر رفتار آن غیرمعمول باشد. دیابت توضیحی برای نادیده گرفتن رشد یا خونریزی جدید نیست. درمان گردش خون و مراقبت زخم باید در کنار تشخیص دقیق ادامه یابد.
در معاینه چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
نمونه‌برداری از زخم مزمن چگونه هدفمند می‌شود؟
چه زمانی از زخم مزمن پوست نمونه می گیرند؟ وقتی تشخیص نامشخص است، زخم با مراقبت مناسب پیشرفت نمی‌کند یا توده، حاشیه سفت و خونریزی مشکوک دارد. از کدام قسمت زخم مزمن نمونه برداری می شود؟ پزشک ناحیه نماینده، به‌ویژه بخش برجسته یا مشکوک را انتخاب می‌کند؛ گاهی بیش از یک نمونه لازم است. معاینه زخم طول کشیده در مصرف داروهای تضعیف ایمنی باید زودتر انجام شود.
چرا پماد یا آنتی‌بیوتیک همیشه کافی نیست؟
اگر علت اصلی اختلال خون‌رسانی، فشار یا تومور باشد، درمان ظاهری زخم مسئله اصلی را برطرف نمی‌کند. آنتی‌بیوتیک برای همه زخم‌های مزمن لازم نیست و وجود ترشح به‌تنهایی انتخاب دارو را مشخص نمی‌کند. درمان باید هدف مشخص داشته باشد.
کرم‌های سوزاننده، اسیدها و مواد خانگی می‌توانند بافت را تخریب و بررسی را دشوار کنند. ضایعه نامشخص را لیزر یا سوزاندن نکنید. اگر درمان قبلی مؤثر نبوده، به‌جای تکرار نامحدود آن، علت عدم پاسخ باید بازبینی شود.
چه زمانی ارزیابی فوری لازم است؟
خونریزی کنترل‌نشده، تب، درد شدید رو به افزایش، قرمزی گسترش‌یابنده، سیاهی تازه یا نشانه‌های اختلال خون‌رسانی نیاز به رسیدگی سریع دارند. زخم پا در فرد مبتلا به دیابت نیز نباید نادیده گرفته شود. مسیر مراجعه فوری، متناسب با شدت و مشکل زمینه‌ای انتخاب می‌شود.
برای زخم پایدار، عودکننده یا همراه با توده، وقت معاینه هماهنگ کنید. هنگام تماس، محل، مدت و تغییرات را بیان کنید. تا ویزیت، از دستکاری و مصرف مواد سوزاننده خودداری کنید و مراقبت توصیه‌شده قبلی را بدون تغییر خودسرانه ادامه دهید، مگر علائم نگران‌کننده تازه ایجاد شده باشد.
نکات دکتر شاهوردی
برای هر زخم دو سؤال را جداگانه دنبال کنید: «چرا ایجاد شده؟» و «چرا ترمیم نمی‌شود؟» پاسخ ممکن است شامل بیش از یک عامل باشد. بهتر شدن موقت سطح، لزوماً علت را برطرف نکرده است. هدف پیگیری باید بسته شدن پایدار زخم و روشن شدن تشخیص باشد.
راهنمای BCC، SCC و بیوپسی پوست توضیح می‌دهند چرا بعضی زخم‌ها نیاز به بررسی بافتی دارند. برای ارزیابی حضوری، فهرست درمان‌ها و عکس‌های روند را همراه بیاورید.
پرسش‌های رایج
آیا زخم طولانی حتماً سرطان است؟
خیر. علت‌های عروقی، دیابتی، التهابی و عفونی نیز شایع‌اند؛ معاینه مسیر بررسی را تعیین می‌کند.
آیا اسکار سوختگی به سرطان تبدیل می‌شود؟
در بعضی موارد نادر ممکن است تومور ایجاد شود. تغییر تازه یا زخم شدن اسکار، دلیل بررسی است.
چه مدت برای مراجعه صبر کنیم؟
برای زخم رو به بدتر شدن، خونریزی یا توده همراه، منتظر زمان ثابت نمانید. زخم پایدار هم نیاز به ارزیابی علت دارد.
اگر بیوپسی اول طبیعی بود پیگیری لازم است؟
اگر زخم ادامه دارد یا یافته‌ها هماهنگ نیستند، پزشک ممکن است بازبینی، بررسی علت‌های دیگر یا نمونه دیگری پیشنهاد کند.
منابع
مطالب تکمیلی موجود در سایت
سوختگی پوست و درمان اسکارها؛ از کمک‌های اولیه تا لیزر و جراحی
برای مراقبت عمومی از سوختگی و اسکار، راهنمای قبلی را بخوانید. زخم یا برجستگی تازه در اسکار قدیمی به ارزیابی علت نیاز دارد و نباید تنها با درمان زیبایی اسکار پیگیری شود.
بعد از این مطلب، چه بخوانیم؟
ذخیرهسازی اختیاری است و فقط در همین مرورگر انجام می‌شود؛ بدون حساب کاربری و بدون ارسال فهرست به سایت. روی دستگاه مشترک، دیگران هم می‌توانند فهرست را ببینند. با پاکشدن دادههای مرورگر، فهرست از بین میرود.
مطالب ذخیرهشدهٔ من
هنوز مطلبی ذخیره نکردهاید. کنار راهنماهای پیشنهادی، «برای بعد نگه دار» را انتخاب کنید.
همهٔ مطالب ذخیرهشده از این مرورگر حذف شوند؟
حالا دوست دارید چه چیزی روشن‌تر شود؟
انتخاب شما فقط ترتیب پیشنهادها را عوض می‌کند؛ برنامهٔ درمانی نیست.
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاه‌ها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.