وجود سرطان پوست در خانواده، به معنی ابتلای قطعی شما نیست. تعداد موارد، سن شروع، نوع سرطان و بیماریهای همراه کمک میکنند پزشک بداند چه زمانی بررسی ژنتیک ارزش دارد. این راهنما را برای آمادهکردن سابقه خانوادگی و پرسشهای ویزیت بخوانید.
سابقه خانوادگی چه معنایی دارد
وجود سرطان پوست در یکی از بستگان به معنی ابتلای قطعی سایر اعضای خانواده نیست. ژنها، رنگ پوست، مواجهههای مشترک و رفتارهای مربوط به آفتاب میتوانند در کنار هم نقش داشته باشند. در بعضی خانوادهها یک واریانت ژنتیکی بیماریزا، زمینه مشخصی ایجاد میکند. تعداد تومورهای مستقل، سن تشخیص، نوع پاتولوژی و سرطانهای همراه، از عبارت کلی «سرطان در خانواده» اطلاعات بیشتری میدهند. آزمایش ژنتیک برای همه بیماران مبتلا به یک BCC یا یک خال آتیپیک ضرورت ندارد. [۱]
سابقه خانوادگی چه معنایی دارد
ریسک خانوادگی و زمان مشاوره ژنتیک
ریسک ملانوما یا melanoma risk factors شامل سابقه شخصی، خالها، آفتاب و خانواده است. familial melanoma و ملانوما ارثی به زمینه خانوادگی اشاره دارند؛ همه افراد دارای سابقه خانوادگی، جهش قابل شناسایی ندارند. داشتن خال های زیاد خطر ملانوما را بیشتر می کند؟ تعداد و نوع خالها میتواند بخشی از ارزیابی باشد، اما هر خال سرطان نمیشود. تعداد سرطانها، سن شروع و خویشاوندی افراد را ثبت کنید.
چه کسانی نیاز به مشاوره ژنتیک ملانوما دارند؟ چند ملانوما در یک فرد یا خانواده، شروع زودرس و همراهی برخی سرطانها، مانند ملانوما و سرطان پانکراس در یک خانواده، ممکن است بررسی را مطرح کند. CDKN2A یکی از ژنهای مرتبط است؛ FAMMM نام الگوی خانوادگی خالهای غیرمعمول و ملانوماست. BAP1 tumor predisposition syndrome زمینهای متفاوت است و تومورهای پوست و اعضای دیگر را دربر میگیرد؛ برنامه مراقبت به ژن و سابقه وابسته است.
آزمایش ژنتیک سرطان پوست برای همه بیماران لازم است؟ خیر. منفی بودن آزمایش ژنتیک خطر خانوادگی را رد نمیکند؛ ممکن است علت شناختهشدهای پیدا نشود. بستگان و کودکان خانواده پرخطر به برنامه متناسب نیاز دارند، نه آزمایش یکسان برای همه. سابقه خانواده را با نوع سرطان، سن تشخیص، نسبت و گزارش واقعی پاتولوژی آماده کنید.
XP و سندرم گورلین
در گزرودرما پیگمنتوزوم یا XP، نقص در مسیرهای ترمیم آسیب DNA میتواند حساسیت شدید به پرتو فرابنفش و خطر زودرس سرطانهای پوست را ایجاد کند. ککومک زودرس ناحیه در معرض نور یا آفتابسوختگی غیرمعمول کودک، بررسی تخصصی میخواهد؛ همه انواع الزاماً سوختگی شدید یکسان ندارند. گورلین بیشتر با BCCهای متعدد یا زودرس و نشانههایی مانند حفرههای کف دست و بعضی کیستهای فک مطرح میشود. برنامه بررسی آن به ژن و یافتههای فرد وابسته است. [۲،۳]
XP و سندرم گورلین
سرطان بازال زودرس و حساسیت شدید به آفتاب
سندرم گورلین میتواند با سرطان بازال متعدد در سن پایین و یافتههای دیگر همراه باشد. یک BCC منفرد در بزرگسالی بهتنهایی تشخیص گورلین نیست. گزرو درما پیگمنتوزوم یا xeroderma pigmentosum XP اختلال ترمیم آسیب ناشی از فرابنفش است؛ حساسیت غیرمعمول به آفتاب از کودکی و تغییرات زودرس پوست نیاز به بررسی دارند. آلبینیسم نیز حفاظت جدی از آفتاب میخواهد، ولی با XP یک بیماری نیست.
XP و سندرم گورلین
زمینههای SCC و یک بیماری اکتسابی مهم
اپیدرمودیسپلازی وروسیفورمیس و SCC به زمینه مستعدکننده عفونتهای خاص HPV و بعضی سرطانها مربوطاند؛ epidermodysplasia verruciformis EV یک زگیل معمولی نیست. اپیدرمولیز بولوزا دیستروفیک و SCC، بهویژه نوع recessive dystrophic epidermolysis bullosa RDEB، نیاز به مراقبت زخم و بررسی تغییرات دارند. Ferguson-Smith syndrome زمینه نادر ارثی تومورهای سنگفرشی متعدد است که ممکن است خودبهخود پسرفت کنند؛ ضایعه تازه را بدون تشخیص بافت و نظر تخصصی به امید پسرفت رها نکنید.
لیکن اسکلروزوس و سرطان ناحیه تناسلی رابطهای دارند که پیگیری تغییرات پایدار را مهم میکند؛ لیکن اسکلروزوس در این فهرست الزاماً بیماری ارثی نیست. ضخیمشدن، زخم یا تغییر مقاوم در ناحیه مبتلا باید بررسی شود. هیچیک از این نامها به معنی وقوع حتمی سرطان در هر بیمار نیست.
ملانوم خانوادگی و BAP1
ترکیب ملانومهای متعدد در یک فرد یا چند عضو خانواده، گاهی همراه سرطان پانکراس، میتواند ارزیابی زمینهای مانند CDKN2A را مطرح کند. عنوان FAMMM معمولاً به الگوی خالهای متعدد یا آتیپیک همراه زمینه خانوادگی ملانوم اشاره دارد، اما هر خال آتیپیک نشاندهنده واریانت ارثی نیست. در سندرم BAP1، بعضی تومورهای ملانوسیتی پوست همراه الگوهایی مانند ملانوم چشم، مزوتلیوما یا سرطان کلیه اهمیت دارند. نتیجه بافت یک ضایعه، بهتنهایی همیشه وجود سندرم ارثی را ثابت نمیکند. [۱،۴]
ملانوم خانوادگی و BAP1
BRAF داخل تومور با جهش ارثی تفاوت دارد
BRAF مثبت یعنی ملانوما ارثی است؟ الزاماً نه. آزمایش BRAF روی تومور اغلب برای انتخاب درمان و شناسایی تغییر اکتسابی در همان سلولهای تومور انجام میشود. جهش ارثی از زمان تولد در سلولهای بدن وجود دارد و مسیر آزمایش و مشاوره متفاوتی دارد. تفاوت جهش ارثی و جهش داخل تومور پوست را با نام آزمایش، نوع نمونه و گزارش کامل روشن کنید؛ واژه «مثبت» بهتنهایی پاسخ نمیدهد.
PTEN و لینچ یا مویر توره
برخی ضایعات متعدد پوست و مخاط، در کنار نشانههای عمومی و خانوادگی، میتوانند سندرمهای مرتبط با PTEN را مطرح کنند؛ این ضایعات اغلب خوشخیماند و برنامه غربالگری سرطانهای همراه جداگانه تنظیم میشود. در الگوی مویر توره مرتبط با لینچ، بعضی تومورهای سباسه میتوانند سرنخ باشند. هیپرپلازی سباسه معمولی یا پوست چرب با این وضعیت یکسان نیست. بررسی پروتئینهای ترمیم عدم تطابق در نمونه و آزمایش ژرملاین نیز دو بررسی متفاوتاند و نتیجه باید تخصصی تفسیر شود. [۵،۶]
PTEN و لینچ یا مویر توره
تومور سباسه، مویر توره و برت هاگ دوبه
سندرم مویر توره چیست؟ الگویی مرتبط با سندرم لینچ است که بعضی تومورهای سباسه پوست و سرطانهای داخلی را دربر میگیرد. Muir Torre syndrome یا همراهی کراتوآکانتوما با Muir Torre باید با سابقه و بافت تفسیر شود. آدنوم سباسه و بررسی سندرم مویر توره ممکن است رنگآمیزی پروتئینهای ترمیم عدم تطابق DNA یا مشاوره ژنتیک را مطرح کند؛ نتیجه رنگآمیزی بهتنهایی تشخیص ارثی نهایی نیست.
تومورهای پوستی در سندرم برت هاگ دوبه معمولاً از گروه فولیکولیاند و با مویر توره یکی نیستند. نام دقیق بافت، ضایعات متعدد و سابقه بیماریهای دیگر خانواده، مسیر ارجاع را تعیین میکنند. صرف چند دانه صورت، اثبات هیچکدام از این سندرمها نیست.
مشاوره ژنتیک و پیگیری فردی
پیش از آزمایش، باید روشن شود دنبال چه سندرمی هستیم و نتیجه چه اثری بر مراقبت فرد و بستگان دارد. واریانت با اهمیت نامشخص، تشخیص قطعی بیماریزا نیست. نتیجه منفی هم همیشه خطر خانوادگی را صفر نمیکند. گاهی بررسی فرد مبتلای خانواده، بیش از آزمایش گسترده فرد سالم اطلاعات میدهد. دفعات معاینه پوست، نیاز به نقشه خال، ارزیابی چشم و غربالگری اعضای دیگر بدن، بر اساس سندرم و سابقه تعیین میشود؛ یک برنامه عمومی برای همه این بیماریها مناسب نیست. [۱،۴،۵،۶]
مشاوره ژنتیک و پیگیری فردی
CYLD و تومورهای متعدد پوست سر
سندرم پوستی CYLD یا CYLD cutaneous syndrome میتواند با سیلندروماتوز خانوادگی، تریکواپیتلیومای خانوادگی متعدد و اسپیرادنوما همراه باشد. سندرم بروک اشپیگلر، Brooke Spiegler syndrome و familial cylindromatosis نامهایی در این طیفاند. تومورهای متعدد پوست سر و CYLD باید براساس تشخیص بافتی و سابقه خانواده بررسی شوند.
آیا سیلندرومای متعدد میتواند بدخیم شود؟ بدخیمی نادر در این زمینه گزارش شده است؛ هر توده متعدد سرطان نیست. رشد سریع، درد جدید، زخم یا خونریزی تغییر مهمی است و به معاینه و نمونه هدفمند نیاز دارد. برنامه پیگیری و حفظ پوست سالم سر باید با تیم آشنا به این سندرم هماهنگ شود.
نکات دکتر شاهوردی
برای ویزیت، نسبت خانوادگی، سن تشخیص و نام دقیق سرطان هر فرد را بنویسید. گزارش پاتولوژی و نتیجه ژنتیک را، اگر وجود دارد، همراه بیاورید؛ حدس درباره «خال سرطانی» از گزارش تأییدشده ارزش متفاوتی دارد. وجود نشانههای غیرمعمول در کودک را زود مطرح کنید. محافظت از آفتاب و توجه به ضایعات در حال تغییر، حتی پیش از روشنشدن نتیجه ژنتیک، اهمیت دارند؛ در XP حفاظت بسیار دقیقتر و چندتخصصی است. برداشت همه خالها راه مطمئن حذف خطر ملانوم نیست و جای پیگیری هدفمند را نمیگیرد.
پرسشهای رایج
آیا سرطان پوست همیشه ارثی است؟
خیر. زمینه ژنتیکی میتواند نقش داشته باشد، ولی بیشتر موارد با یک سندرم ارثی نادر توضیح داده نمیشوند.
آیا اگر پدرم BCC داشته، باید آزمایش ژنتیک بدهم؟
وجود یک مورد بهتنهایی معمولاً کافی نیست؛ سن پایین، تومورهای متعدد و نشانههای سندرمی یا خانوادگی تصمیم را تغییر میدهند.
آیا جواب ژنتیک منفی یعنی هیچ خطری ندارم؟
خیر. نتیجه باید با نوع آزمایش، یافتههای فرد و سابقه خانواده تفسیر شود و خطر معمول یا خانوادگی ممکن است باقی بماند.
آیا خال آتیپیک یعنی FAMMM؟
خیر. شکل خال بهتنهایی سندرم را ثابت نمیکند؛ تعداد، سابقه ملانوم فرد و خانواده و سایر یافتهها ارزیابی میشوند.
ارزیابی ضایعه در مطب نیاوران
برای ارزیابی ضایعه و تعیین ضرورت درموسکوپی یا نمونهبرداری، میتوانید برای ویزیت مطب نیاوران دکتر شاهوردی هماهنگ کنید. اطلاعات مراجعه و تماس؛ ۰۲۱۲۲۱۸۵۱۸۰ یا ۰۹۱۰۴۰۴۱۰۴۹. زمان مراجعه پس از تماس تلفنی تأیید میشود.
منابع
نظر شما، ادامهٔ این مطلب است
کدام بخش برایتان مفید بود؟ چه پرسشی دربارهٔ موضوع مقاله باقی مانده است؟
دیدگاهها پس از بررسی منتشر میشوند. این بخش عمومی است؛ لطفاً شماره تماس، تصویر، نتیجه آزمایش یا اطلاعات شناسایی و پزشکی خصوصی خود را ننویسید. دیدگاهها جایگزین معاینه و مشاوره فردی نیستند.












